Κωνσταντίνος Χρηστομάνος.

Ο Κωνσταντίνος Χρηστομάνος θεωρείται ο κατεξοχήν πρωτεργάτης του νεοελληνικού θεάτρου, αφού συνέδεσε το όνομα του με την ίδρυση της «Νέας Σκηνής» που σκοπό είχε να εκσυγχρονίσει το ελληνικό θέατρο και να συνεισφέρει στην θεατρική παιδεία του τόπου.

Παράλληλα, υπήρξε ένας από τους πρώτους έλληνες αισθητιστές λογοτέχνες συνδυάζοντας στο έργο του συμβολιστικά, νεορομαντικά, ποιητικά και ρεαλιστικά στοιχεία με έντονη την παρουσία ενός μελαγχολικού τόνου.

Η ίδρυση της «Νέας Σκηνής» εισήγαγε για πρώτη φορά στο ελληνικό θέατρο την έννοια του σκηνοθέτη -παράλληλα με τον Θωμά Οικονόμου του Βασιλικού Θεάτρου-, ανανεώνοντας έτσι το ρεπερτόριο της εποχής και συνεισφέροντας σε πιο σύγχρονες τεχνικές υποκριτικής. Αναφέρεται μάλιστα ότι το πρακτικό της ίδρυσης της «Νέας Σκηνής» διαβάστηκε από τον ίδιο τον Χρηστομάνο στο Θέατρο του Διονύσου στις 27 Φεβρουαρίου του 1901 μπροστά σε επιφανείς λογοτέχνες, όπως τον Κωστή Παλαμά, τον Παύλο Νιρβάνα και τον Γρηγόριο Ξενόπουλο που το προσυπέγραψαν.

Η »Νέα σκηνή» αποτέλεσε φυτώριο νέων ταλέντων που έμελλε να λάμψουν στα μετέπειτα χρόνια στη θεατρική σκηνή. Ενδεικτικά αναφέρονται οι Μήτσος Μυράτ, Τηλέμαχος Λεπενιώτης, Άγγελος Χρυσομάλλης, Θεώνη Δρακοπούλου και η Κυβέλη Ανδριανού, η μεγάλη Κυβέλη που υπήρξε απόλυτη πρωταγωνίστρια και μούσα του Χρηστομάνου. Ακόμα και ο ποιητής Άγγελος Σικελιανός έκανε τα πρώτα του βήματα στη «Νέα Σκηνή» σαν ηθοποιός και η αδερφή του Ελένη Πασαγιάννη.

Το ρεπερτόριο της «Νέας Σκηνής» παρουσίασε στο αθηναϊκό κοινό έργα του Ίψεν, του Τολστόι, του Τουργκένιεφ, όλα μεταφρασμένα απ’ τον ίδιο τον Χρηστομάνο καθώς και έλληνες συγγραφείς όπως: Κορομηλά, Άννινο, Καμπύση, Ξενόπουλο κά.

Τέλος, παρουσιάστηκαν μεταφράσεις της «Άλκηστις» και της «Αντιγόνης»στη δημοτική.

Παρόλα αυτά, η «Νέα Σκηνή», ενώ καλλιτεχνικά αποτέλεσε σημείο αναφοράς του νεοελληνικού θεάτρου, κατέστρεψε οικονομικά τον Χρηστομάνο ο οποίος και την έκλεισε το φθινόπωρο του 1905 .

Αλλά ο Χρηστομάνος οφείλει τη φήμη του και σε κάτι ακόμα εκτός απ’ όλα όσα ήδη είπαμε: υπήρξε ο πρώτος Έλληνας που γνώρισε εκδοτική επιτυχία στην Ευρώπη με το πολυμεταφρασμένο «Tagebucher» («Φύλλα ημερολογίου» είναι η ελληνική μετάφραση και που αποτελεί καταγραφή των τριών αποσπασματικών χρόνων που πέρασε δίπλα στην αυτοκράτειρα Ελισσάβετ της Αυστρίας, τη γνωστή Σίσσυ, ως δάσκαλος της.

Αλλά ας ξετυλίξουμε το νήμα της ζωής του απ’ την αρχή:

Ο Κωνσταντίνος Χρηστομάνος γεννήθηκε στην Αθήνα το 1867. Ο πατέρας του Αναστάσιος υπήρξε καθηγητής Χημείας και κατόπιν Πρύτανης του Πανεπιστημίου Αθηνών και η μητέρα του ήταν κόρη του Βαυαρού Λιντερμάγιερ, ιατρού της αυλής.

Ένα ατύχημα που συνέβη στην παιδική του ηλικία από απροσεξία της νταντάς του, είχε σαν αποτέλεσμα να τραυματιστεί σοβαρά στη σπονδυλική του στήλη και να πάθει κύφωση, γεγονός που του άφησε εκτός των άλλων και ανεξίτηλα ψυχικά τραύματα.

«Είχε όλα τα εξωτερικά γνωρίσματα των καμπούρηδων: φαρδειές μασέλες, πεταγμένο πηγούνι, μεγάλα φλογισμένα μάτια, πολλήν εξυπνάδα και πολύ φαρμάκι. Όμως τι μεγάλη δημιουργική πνοή, πόση ποίηση μέσα σ’ αυτό το ελεεινό πήλινο σκεύος!». Μ ΄αυτά τα λόγια περιγράφει χρόνια αργότερα ο Κώστας Βάρναλης τον Κωνσταντίνο Χρηστομάνο.

Ξεκίνησε να σπουδάζει Ιατρική την οποία όμως και εγκατέλειψε προκειμένου να στραφεί προς τη Φιλοσοφία. Έτσι βρέθηκε το 1888 στη Βιέννη όπου ολοκλήρωσε τις σπουδές του. Το 1891 μάλιστα, αναγορεύτηκε διδάκτορας στο πανεπιστήμιο του Ίνσμπρουκ, ενώ παράλληλα, έχοντας σαν «έδρα» του τη Βιέννη, άρχισε να ταξιδεύει σε γιετονικές χώρες, αναζητώντας τη διεύρυνση των πνευματικών του οριζόντων. Το 1892, επισκέφτηκε το Βατικανό και ασπάσθηκε τον καθολικισμό, ενώ μόνασε στο Μόντε Κασσίνο, απ’ τον Νοέμβριο του 1892 ως τον Μάρτιο του 1893.

Κατά την παραμονή του στη Βιέννη ο Χρηστομάνος είχε την ευκαιρία να συναναστραφεί με τους σημαντικότερους λογοτεχνικούς κύκλους και ιδιαίτερα με την ομάδα του περιοδικού «Wiener Rundschau» και να έρθει σε επαφή με τα κυρίαρχα καλλιτεχνικά ρεύματα της εποχής. Επηρεασμένος από τον συμβολισμό, συνέγραψε το ποιητικό έργο «Orphische Lieder» («Ορφικά Τραγούδια») και το ονειρόδραμα «Die graue Frau» («Η σταχτιά γυναίκα»).

Το 1895 διορίστηκε αρχικά λέκτορας και στη συνέχεια καθηγητής του Ινστιτούτου Ανατολικών Γλωσσών.

Εντωμεταξύ, απ’ το 1891 είχε αποδεχτεί πρόταση των ανακτόρων να διδάξει ελληνικά την αυτοκράτειρα Ελισσάβετ κι έτσι πέρασε τρία χρόνια – ως το 1893- κοντά της, συνοδέυοντας την μάλιστα και στο ταξίδι της στην Κέρκυρα τον Μάρτιο του 1892. Τα χρόνια αυτά τον σημάδεψαν βαθιά και τον ώθησαν να διαμορφώσει λατρεία στο πρόσωπο της Σίσσυ σε σημείο που να τροφοδοτήσει τον μύθο που θέλει τον ευγενή και χτυπημένο από τη μοίρα καμπούρη να ερωτεύεται παθιασμένα αλλά πλατωνικά την απρόσιτη βασίλισσά του.

Η δολοφονία της Σίσσυ το 1898, τον ώθησε να δημοσιεύσει το «Tagebucher» το οποίο όμως υπήρξε και η αρχή του τέλους της μακρόχρονης παραμονής του στην Αυστριακή πρωτεύουσα καθώς αυτό προκαλέσε την έντονη δυσαρέσκεια των ανακτόρων, που χαρακτηρίζοντας τον ως ανεπιθύμητο, τον υποχρέωσαν να παραιτηθεί από το Πανεπιστήμιο και να επιστρέψει στην Ελλάδα.

Τον Νοέμβριο του 1901 ο Χρηστομάνος επαναπατρίστηκε στην Αθήνα και δραστηριοποιήθηκε με το θέατρο όπως ήδη προαναφέρθηκε, ωστόσο δεν άφησε στην τύχη του το «Tagerbucher». Το 1908 το μετέφρασε στα ελληνικά ως «Το βιβλίο της αυτοκράτειρας Ελισσάβετ, σελίδες ημερολογίου».

Την ίδια εποχή συνέγραψε την «Κερένια κούκλα» η οποία δημοσιεύτηκε σε συνέχειες στην εφημερίδα «Πατρίς», αλλά εκδόθηκε σε βιβλίο το 1911 – χρονιά θανάτου του Χρηστομάνου- απ’ τις εκδόσεις Φέξη.Το 1909 εκδόθηκε το θεατρικό του έργο «Τα τρία φιλιά» το οποίο παρουσιάστηκε από το θίασο της Μαρίκας Κοτοπούλη, χωρίς όμως επιτυχία.

Ο Κωνσταντίνος Χρηστομάνος πέθανε στην Αθήνα το 1911.

Είχε τιμηθεί όσο βρισκόταν εν ζωή στη Βιέννη με τον τίτλο του Βαρώνου και Ιππότη του τάγματος του Αγίου Ιωσήφ.

Advertisements

2 Responses to “Κωνσταντίνος Χρηστομάνος.”


  1. 1 renata Νοέμβριος 12, 2007 στο 5:44 μμ

    Όταν διάβασα την «Κερένια κούκλα» μου έκανε εντύπωση η αίσθηση του αναπόφευκτου και πώς αποδέχονται μοιραία σχεδόν το τέλος.

    Δεν ήξερα για το ημερολόγιο, μόνο το μύθο πως την eίχε ερωτευτεί!

    Καλησπέρα 😀

  2. 2 alepou Νοέμβριος 13, 2007 στο 11:34 μμ

    Ναι, τον καημένο! Ο πλατωνικός του-έστω έρωτας του στοίχισε την καριέρα του στη Βιέννη. Βέβαια, καλύτερα γιατί έτσι ωφελήθηκε το ελληνικό θέατρο 😉


Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s




Επισκεψιμότητα

  • 196,271 hits

Αρχείο


Αρέσει σε %d bloggers: