«Τζων Γαβριήλ Μπόργκμαν» στο θέατρο Άλμα

Το έργο
Ο «Τζων Γαβριήλ Μπόργκμαν» είναι το προτελευταίο έργο του Ίψεν. Γράφτηκε το 1896 δέκα χρόνια πριν τον θάνατο του μεγάλου Νορβηγού συγγραφέα.

Η υπόθεση είναι η εξής:
Ένας τραπεζίτης κάνει κατάχρηση των καταθέσεων της τράπεζας προκειμένου να χρησιμοποιήσει τα χρήματα για κοινωφελείς σκοπούς και μεγάλα δημόσια έργα. Δεν αποσκοπεί σε δικό του οικονομικό όφελος. Αυτός είναι φανατικά εστιασμένος στη δόξα και στην αίγλη με την οποία θα περιβληθεί το όνομα του. Πίνει νερό στο όνομα της προσωπικής του φιλοδοξίας και ανέλιξης που στόχο όμως έχει να εξυπηρετήσει τους πολλούς. Το όνειρο δεν έχει μεγάλη διάρκεια και η προδοσία από άσπονδο φίλο μεταφράζεται σε μακρόχρονη φυλάκιση, χρεοκοπία, κοινωνικό στιγματισμό για τον ίδιο και τους οικείους του και βεβαίως διαταραχή της οικογενειακής γαλήνης.

Το έργο ξεκινά οχτώ χρόνια ύστερα από την αποφυλάκιση του. Ο Μπόργκμαν κατοικεί μόνος στον επάνω όροφο του σπιτιού. Η γυναίκα του κι ο γιος του στον κάτω. Το ζευγάρι δεν έχει συναντηθεί εδώ και 13 χρόνια. Ο Μπόργκμαν δέχεται αποκλειστικά δύο επισκέψεις στον επάνω όροφο, μια νεαρή κοπέλα που του παίζει στο πιάνο τον Χορό του Θανάτου κι έναν γερό γραφιά, αποτυχημένο ποιητή τον Φόλνταλ. Οι «ισορροπίες» έτσι όπως τουλάχιστον έχουν διαμορφωθεί, διαταράσσονται με τον ερχομό της ΄Έλλας στο σπίτι των Μπόργκμαν, της αδερφής της γυναίκας του, παλιάς του αγαπημένης και με μοιραίο τελικά ρόλο στη ζωή του, αφού σχετίζεται άμεσα με την άνοδο και την πτώση του Μπόργκμαν.Η ιστορία εξελίσσεται και ολοκληρώνεται το ίδιο κιόλας βράδυ.

Ο «Τζων Γαβριήλ Μπόργκμαν» είναι μαζί με τους «Βρυκόλακες» ένα από τα πιο θαυμαστά δείγματα σκηνικής οικονομίας και τεχνικής μαστοριάς που έχει να παρουσιάσει το παγκόσμιο θέατρο. Επειδή οι χαρακτήρες στο έργο είναι θαυμάσια δομημένοι όπως άλλωστε και σ’ όλο το έργο του Νορβηγού δραματουργού αξίζει να μεταφέρω τα λόγια του ιδίου σχετικά με το πώς τους επεξεργαζόταν.

Πριν αρχίσω να γράφω έστω και μια λέξη, πρέπει να έχω ξεκαθαρισμένο μέσα στο μυαλό μου τον χαρακτήρα. Πρέπει να εισδύσω μέσα του ως την τελευταία πτυχή της ψυχής του. Αρχίζω πάντα απ’ τα πρόσωπα. Όλα τ’ άλλα, το σκηνικό, η σύνθεση έρχονται από μόνα τους και σχεδόν δεν μ’ απασχολούν καθόλου από τη στιγμή που θα νιώσω σίγουρος για τα πρόσωπα του έργου από την άποψη της ανθρώπινης τους υπόστασης. Πρέπει όμως να μην ξεχνώ και την εξωτερική τους συμπεριφορά: πώς περπατούν, πώς στέκονται, πώς αντιδρούν, ποιος είναι ο ήχος της φωνής τους. Αλλά ακόμη και τότε δεν τους «απελευθερώνω», αν δεν εκπληρωθεί το πεπρωμένο τους.
Kατά κανόνα γράφω τρία προσχέδια για τα έργα μου, τα οποία διαφέρουν πολύ μεταξύ τους, όχι τόσο ως προς τα γεγονότα, όσο ως προς τους χαρακτήρες. Όταν καταπιάνομαι με το πρώτο σχεδίασμα, αισθάνομαι ως ένα βαθμό μόνο εξοικειωμένος με τα πρόσωπα του έργου. Είναι όπως οι γνωριμίες που κάνουμε όταν ταξιδεύουμε με το τρένο και φλυαρούμε για διάφορα θέματα. Στο επόμενο, το δεύτερο, αρχίζω να διακρίνω πιο καθαρά τους χαρακτήρες. Τους ξέρω, όπως κάποιος που πέρασε μαζί τους μερικές βδομάδες σε κάποια λουτρόπολη. Έχω μάθει πια τα βασικά τους χαρακτηριστικά. Καθώς και τις μικρές ιδιορρυθμίες τους, χωρίς αυτό βέβαια να σημαίνει ότι δεν μπορεί να σφάλλω σε κάποιες εκτιμήσεις μου. Στο τελευταίο πια προσχέδιο, φτάνω στα όρια της γνώσης μου γι’ αυτούς. Τους ξέρω σαν τους ανθρώπους με τους οποίους έχω κοντινή και μακροχρόνια σχέση. Είναι οι στενοί μου φίλοι που δεν θα μ’ απογοητεύσουν ποτέ. Κι έτσι όπως τους βλέπω τώρα, θα τους βλέπω πάντα

Ο Ίψεν μ’ αυτό το έργο, σκιαγραφεί τα τελευταία δείγματα ενός φωτισμένου αστού λίγο πριν την εκπνοή του 19ου αιώνα. Ο Μπόργκμαν καταβαραθρώνεται για ν’ ανυψωθεί ο αντίπαλος του που σηματοδοτεί τον άνθρωπο-εκμεταλλευτή του επόμενου αιώνα.

 

Η παράσταση
Χωρίς αμφιβολία , ο Μπόργκμαν συναντήθηκε την κατάλληλη στιγμή με τον Γιώργο Μιχαλακόπουλο που σκηνοθέτησε το έργο πολύ απλά και μετρημένα, αξιοποιώντας πλήρως τις ιψενικές τεχνικές γραφής περί ολοκλήρωσης ενός ανθρώπινου ψυχογραφήματος. Το σκηνικό σχεδιάστηκε απ’ τον Απόστολο Βέττα και υπήρξε εξαιρετικά λειτουργικό. Προσωπικά, μ’ εντυπωσίασε ιδιαίτερα ο εξωτερικός χώρος της τελευταίας σκηνής με τον πίνακα- τοπίο.

Η μουσική υπήρξε βοηθητική και διακριτικά υποβλητική ως προς τη γραμμή της σκηνοθεσίας. Η μετάφραση του Ερρίκου Μπελιέ άφησε ν’ ακουστεί καλός, ελληνικός, θεατρικός λόγος. Ανανέωσε το έργο και παράλληλα θύμισε παλιές, καλές μεταφράσεις του πρώτου τον Ίψεν διδάξαντα μεταφράζοντας τον, Λέοντα Κουκούλα.

Ο Μιχαλακόπουλος στον ρόλο του Τζων Γαβριήλ Μπόργκμαν επέδειξε σκηνικό ήθος και έδωσε για μια ακόμη φορά δείγματα γραφής μεγάλου ηθοποιού της γενιάς του. Να σημειώσω εδώ ότι το λιτό ύφος που υιοθέτησε και για τον εαυτό του τον βοήθησε να αποτινάξει και τη γνώριμη μανιέρα του. Οι δυο σκηνές που έχει με τον Φόλνταλ, τον εξαιρετικό Γιώργο Μοσχίδη είναι κατά τη γνώμη μου κορυφαία παραδείγματα υποκριτικής. Δεν είναι μόνο η χημεία και η επί χρόνια σκηνική συνύπαρξη των δύο ηθοποιών. Είναι έξοχα γραμμένες αυτές οι δυο σκηνές, αρχικά στο σπίτι και στη συνέχεια στην τελευταία πράξη στο δάσος που δημιουργεί ακόμα πιο έντονα τη συγκίνηση στους θεατές γι’ αυτήν τη σπαρακτική σχέση Μπόργκμαν- Φόλνταλ. Η Φιλαρέτη Κομνηνού και η Κατερίνα Μαραγκού ήταν μετρημένες και αξιοπρεπείς, με συνέπεια σκηνικού λόγου και χαρακτήρα. Η Θεοδώρα Σιάρκου είχε θεατρικό αέρα και έδωσε λάμψη στις δύο ολιγόλεπτες αλλά ουσιαστικές εμφανίσεις της. Οι νεαροί Σταυρούλα Μάκρα και Δημήτρης Πασσάς, εύχομαι να δικαιώσουν και στη συνέχεια την καλή εντύπωση που άφησαν με το σύντομο πέρασμα τους.

«Τζων Γαβριήλ Μπόργκμαν»

Θέατρο Άλμα

Μετάφραση: Ερρίκος Μπελιές

Σκηνοθεσία: Γιώργος Μιχαλακόπουλος

Σκηνικά- Κοστούμια: Απόστολος Βέττας

Φωτισμοί: Νίκος Καβουκίδης

Μουσική επεξεργασία και ήχοι: Νίκος Βίττης, Νάσος Σωπύλης

Advertisements

3 Responses to “«Τζων Γαβριήλ Μπόργκμαν» στο θέατρο Άλμα”


  1. 1 renata Δεκέμβριος 20, 2007 στο 3:29 μμ

    Αυτό θα επιδιώξω να το δω οπωσδήποτε!!! 😀

  2. 3 sugar Ιανουαρίου 5, 2008 στο 6:00 μμ

    το είδα εχθες και ήταν καταπληκτικο.τρομερη παρασταση με πολύ φυσικές ερμηνείες ,πραγματικα καλο θέατρο με τον κ.μοσχιδη εξαιρετικο και τον κ.μιχαλακοπουλο σε απίθανη ερμηνεία.


Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s




Επισκεψιμότητα

  • 196,279 hits

Αρχείο


Αρέσει σε %d bloggers: