Jules Dassin: Ο «Τζούλι» δεν μένει πια εδώ…

 

Τη Δευτέρα που μας πέρασε, ο Μάρτιος έκανε αισθητή την αποχώρηση του «κλέβοντας» μας τον Jules Dassin όπως άλλοτε- πριν από 14 χρόνια, στις 6 Μαρτίου- είχε κλέψει και τη σύντροφο ζωής του,  Μελίνα Μερκούρη.

Ο Dassin έφυγε για το μακρινό του ταξίδι πλήρης ημερών. Έζησε σχεδόν έναν ολόκληρο αιώνα. Ευτύχησε να γίνει διεθνώς γνωστός για το κινηματογραφικό του έργο, για την αγέρωχη στάση του στις δραματικές στιγμές του Μακαρθισμού στην μεταπολεμική Αμερική του ‘50, την πολιτική του δράση ιδιαίτερα κατά την περίοδο της δικτατορίας της Ελλάδας.

Ο Dassin ήταν πολίτης του κόσμου, αλλά ο ίδιος δήλωνε έλληνας. «Ήμουν Έλληνας ακόμη κι όταν δεν το γνώριζα. Η Ελλάδα είναι το σπίτι μου». 

Ο Dassin τερμάτισε το ταξίδι του μετά από μια τέτοια διαδρομή ποιότητας που τον δικαίωσε. Στη διάρκεια της, ευτύχησε ν’ αγαπήσει και ν’ αγαπηθεί. Ταυτίστηκε με τη Μελίνα όχι μόνο ως σύντροφος ζωής ή συνεργάτης στα κινηματογραφικά πλατώ (γύρισαν μαζί 9 ταινίες) αλλά ως ουσιαστικός συνοδοιπόρος. Μαζί χτίσανε τα οράματα τους, μαζί πολέμησαν για ό, τι τους πλήγωσε την εθνική περηφάνεια. Μαζί ονειρεύτηκαν να δούν τα μάρμαρα του Παρθενώνα να επιστρέφουν στη γενέτειρα τους.

Ο Dassin στάθηκε πιστός ως το τέλος. Δημιούργησε το ίδρυμα Μελίνα Μερκούρη μετά την απουσία εκείνης με κύριο στόχο την επιστροφή των Μαρμάρων, πρωτοστάστησε στα ελληνικά αιτήματα , ξεστόμισε την περίφημη φράση μπροστά στο αγγλικό κοινοβούλιο, όταν αγγλος βουλευτής τάχθηκε εναντίον της επιστροφής τους με την αιτιολογία ότι στο Βρεταννικό Μουσείο τα βλέπει περισσότερος κόσμος «Ε, τότε να τα στείλετε στο Πεκίνο αγαπητέ μου»!

 

Ο Jules Dassin ήρθε στον κόσμο στις 18 Δεκεμβρίου 1911 στο Μιντλτάουν του Κονέκτικατ στις Ηνωμένες Πολιτείες. Ήταν γιος ενός ρωσοεβραίου κουρέα. «Ήμασταν επτά αδέλφια, πέντε αγόρια και δύο κορίτσια. Ο πατέρας μας ήταν κουρέας, φτωχός άνθρωπος, και του ήρθε κάποια στιγμή η ιδέα να φτιάξει ένα υγρό που μ΄ αυτό οι μαύροι θα μπορούσαν να ισιώνουν τα μαλλιά τους. Ένα παλιό καμιόνι που είχε ο πατέρας μας, το βάψαμε τα πέντε αδέλφια, γράψαμε επάνω «Προϊόντα Luxor», του προσθέσαμε κι έναν αριθμό, το «14» αν θυμάμαι καλά, και το κάναμε πολύ ωραίο. Πωλητές θα ήμασταν εμείς τα παιδιά. Πήγαμε σε πολλά κουρεία στο Χάρλεμ, αλλά από παντού μας διώχνανε. Πολλές φορές μάλιστα, καθώς δεν είχαμε καμιάν όρεξη να πουλάμε, βρισκόμασταν και τα πέντε αδέλφια, χωρίς να έχουμε συνεννοηθεί μεταξύ μας, στον ίδιο κινηματογράφο να παρακολουθούμε το έργο».

Γύρω στα μέσα του ΄30, έπειτα από σπουδές υποκριτικής στην Ευρώπη, καταλήγει νεοσσός ηθοποιός στο Υiddish Τheater της Νέας Υόρκης. Το μίσος για τον αντισημιτισμό- και κάθε είδους αποκλεισμό- «έδεναν» περίφημα με το σοσιαλιστικό όνειρο που είχε αρχίσει να στοιχειώνει τη ζωή του. «Ποτέ δεν ήμουν φανατικός Εβραίος, ούτε έδινα μεγάλη σημασία σ΄ αυτά. Όμως ο αντισημιτισμός με εξαγριώνει».

Κατά τις διώξεις του Μακαρθιμού εγκατέλειψε τις Ηνωμένες Πολιτείες και εγκαταστάθηκε στη Γαλλία.  Το όνομα του -ανάμεσα σε άλλα -έδωσε στην επιτροπή ο σκηνοθέτης Έντουαρντ Ντμίτρικ το 1952. Όταν κλήθηκε για εξηγήσεις από το Κογκρέσο κατηγορούμενος για αντι-αμερικανική δράση, ο Dassin γύριζε την περίφημη ταινία «Night and the City». Αυτοεξορίστηκε στην Γαλλία.

 

Ο πρώτος του γάμος ήταν με την Μπεατρίς Λονέρ με την οποία απέκτησαν δύο παιδιά: τον διάσημο Γάλλο τραγουδιστή Τζο Ντασέν (που ο πρόωρος θάνατός του, το 1980, προκάλεσε πλήγμα στον σκηνοθέτη) και την ηθοποιό Ζουλί Ντασέν.

 

Βαθιά τη ζωή του χάραξε ο έρωτάς του με τη Μελίνα Μερκούρη, την οποία παντρεύτηκε και ακολούθησε στην Ελλάδα.

 

Γνωστός και για την αντιδικτατορική του δράση ο Dassin είχε πει «ζούσα μια διαφορετική εξορία από το ’67 έως το ’74 σκηνοθέτησα μία μόνο ταινία γιατί η καρδιά μου είχε μόνο απογοήτευση για τη δικτατορία στην Ελλάδα. Αφοσιώθηκα στη Μελίνα μένοντας πλάι της όσο το δυνατόν περισσότερο, οι ταινίες δεν βρίσκονταν καν στο μυαλό μας, γυρίσαμε μία , την «Υπόσχεση την Αυγή» απλώς και μόνο επειδή είχαμε υπογράψει τα συμβόλαια».

 

Με τη Μελίνα Μερκούρη γύρισε εννέα ταινίες, μεταξύ των οποίων «Ο Χριστός ξανασταυρώνεται», «Τοπκαπί» (1964), «Φαίδρα»(1962) και «Ποτέ την Κυριακή» που απέσπασε και  το βραβείο καλύτερης ταινίας στο Φεστιβάλ Καννών, το 1960. Η ταινία ήταν υποψήφια για Όσκαρ σκηνοθεσίας και σεναρίου, απέσπασε όμως τελικά το Όσκαρ καλύτερης μουσικής και τραγουδιού για τα «Παιδιά του Πειραιά».

 

Άλλες ταινίες που σκηνοθέτησε:

«Circle of Two» (1980), «Κραυγή Γυναικών» (1978), «Promise at Dawn» (1970), «Up Tight!» (1968), «Hamilchama al hashalom» (1968), «10:30 P.M. Summer» (1966), «La Legge» (1959), «Du rififi chez les homes» (1955), «Night and the City» (1950), «Thieves’ Highway» (1949) «The Naked City» (1948), «Brute Force» (1947), «A Letter for Evie» (1946), «Two Smart People» (1946), «The Canterville Ghost» (1944), «Young Ideas» (1943), «Reunion in France» (1942), «The Affairs of Martha» (1942), «Nazi Agent» (1942), «The Tell-Tale Heart» (1941)

 

Μπορεί να είχε αποσυρθεί από τα κινηματογραφικά πλατό σχεδόν τρεις δεκαετίες, αλλά οι ταινίες του δεν σταμάτησαν να προσελκύουν το ενδιαφέρον των απανταχού σινεφίλ. Ταινίες που εκτείνονται από το αστυνομικό γκανγκστερικό φιλμ νουάρ ως τον κοινωνικό ρεαλισμό και τον λυρικό εξπρεσιονισμό.

 

Ο ίδιος σε συνέντευξή του είχε δηλώσει ότι αγαπημένη του ταινία υπήρξε το ντοκιμαντέρ «Δοκιμή», ένα φιλμ για τα γεγονότα του Πολυτεχνείου που όμως όπως διευκρίνισε «δεν είχε δει κανείς

 

[…] «ξεκίνησα από το θέατρο και λόγω του θεάτρου είχα αρχίσει από νωρίς να σέβομαι και να αγαπώ την Ελλάδα».[…]

Στην Αθήνα ο Jules Dassin σκηνοθέτησε τα θεατρικά έργα: «Ποιος φοβάται τη Βιρτζίνια Γουλφ» (1982) « Η όπερα της Πεντάρας» (1975 και 1993), « Ο Γλάρος» (1976), και «Ο θάνατος του εμποράκου» (1993).

  

«Δεν υπάρχει καμιά σκέψη να φύγω από την Ελλάδα. Θα μείνω για να βοηθήσω να γίνουν όσα οραματίστηκε η Μελίνα: το Μουσείο Ακρόπολης, η καλλιτεχνική παιδεία στα σχολεία, η πολιτιστική θωράκιση του Αιγαίου, η επιστροφή των Μαρμάρων του Παρθενώνα».

  

Τα τελευταία χρόνια ταλαιπωρήθηκε από προβλήματα υγείας αλλά η κατάστασή του είχε επιδεινωθεί το τελευταίο διάστημα.

 

«Ζω μόνο και μόνο για να δώσω ένα μπουκέτο λουλούδια στην πρώτη μπουλντόζα που θα σκάψει για να μπουν τα θεμέλια του νέου Μουσείου Ακροπόλεως, το όνειρο της Μελίνας και της Ελλάδας» είχε δηλώσει το 2002.

 

Ο Τζούλι- κατά την τρυφερή προσφώνηση της Μελίνας- διάλεξε μια συμβολική στιγμή να ξεκινήσει το ταξίδι του για να την ξανανταμώσει. Ήταν την περασμένη Δευτέρα, στα θεατρικά βραβεία «Δημήτρης Χορν, «Μελίνα Μερκούρη», την ώρα που έπαιζε στο βίντεο η συνέντευξη της Μελίνας Μερκούρη με την λεζάντα «Επίδαυρος τελευταίο καλοκαίρι».

 

Δυστυχώς, δεν είδε τα μάρμαρα να επιστρέφουν στη γη που τόσο αγάπησε.

 

Καλό ταξίδι…

 

Στοιχεία αντλήθηκαν από’ δω.

Για την τελετή αναγόρευσης του Jules Dassin σε επίτιμο διδάκτορα του τμήματος Θεατρικών Σπουδών του Πανεπιστημίου Αθηνών το 1999, δείτε εδώ

 

Advertisements

4 Responses to “Jules Dassin: Ο «Τζούλι» δεν μένει πια εδώ…”


  1. 1 Кроткая Απρίλιος 7, 2008 στο 3:43 μμ

    τι καλά, μάθαμε ένα σωρό πράγματα εδω πάλι σήμερα!

  2. 2 alepou Απρίλιος 7, 2008 στο 9:10 μμ

    @krotkaya
    Χι, χι. Πολύ χαίρομαι! 🙂

  3. 3 domingo Απρίλιος 12, 2008 στο 11:49 πμ

    Πολύ περιεκτική -για την έκτασή της- η αναφορά σου στον Dassin.
    Βέβαια, διαβάζοντάς την με γέμισε θλίψη το γεγονός, πόσο περισσότερο Έλληνες είναι κάποιοι που δεν είχαν την τύχη να γεννηθούν σ’αυτόν τον τόπο, αλλά τον αγάπησαν περισσότερο από τους ιθαγενείς (με όποια έννοια κι αν δώσουμε στη λέξη).
    Καλό Σαββατοκύριακο 🙂

  4. 4 alepou Απρίλιος 14, 2008 στο 7:18 μμ

    @domingo
    Σ΄ευχαριστώ για τα καλά σου λόγια. Ως προς αυτό που λες, είναι θλιβερό αλλά ισχύει το να πονέσει κάποιος ξένος τη χώρα μας, ενώ εμείς αδιαφορούμε. Αυτό κανονικά θα’ πρεπε να μας γεμίζει με ευθύνη να βελτιώσουμε τις συνθήκες γι’ αυτόν τον ξένο, αλλά και για μας κατ’ επέκταση…


Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s




Επισκεψιμότητα

  • 196,289 hits

Αρχείο


Αρέσει σε %d bloggers: