«Μήδεια» δια χειρός Βασίλιεφ!

«Δεν ξέρω τελικά τι μ’ εκνευρίζει περισσότερο: οι παραστάσεις που έχουν σεβαστεί το κείμενο και κατ’ επέκταση και τον συγγραφέα αλλά δεν έχουν καμία πρωτοτυπία, τίποτα καινούργιο να πούνε, δεν αποτελούν καν πρόταση ή οι παραστάσεις που πειραματίζονται και προτείνουν, έχοντας όμως αγνοήσει το κείμενο;»

Τούτος ήταν ο προβληματισμός φίλης θεατρολόγου που άκουσε τα όσα διαδραματίστηκαν στην Επίδαυρο την Παρασκευή 15 και το Σάββατο 16 Αυγούστου εξ αφορμής της «Μήδειας» σε σκηνοθεσία Ανατόλι Βασίλιεφ.

Ήμουν κι εγώ εκεί. Ευτυχώς ή δυστυχώς. Θεατής στην πρεμιέρα της «Μήδειας». Άκουσα το κοινό να γιουχάρει. Tο είδα να αποχωρεί περιφρονητικά αποδοκιμάζοντας αυτό που έβλεπε.

Για να μην κοροϊδευόμαστε, δεν είναι η πρώτη φορά που αποχωρεί κόσμος εν μέσω παράστασης στην Επίδαυρο. Επίσης, δεν είναι η πρώτη φορά που ακούστηκαν κινητά να χτυπάνε. Δεν τα προκάλεσε η «Μήδεια» αυτά. Νομίζω ότι πρωτίστως πρέπει να γίνει κατανοητό ότι το κοινό της Επιδαύρου είναι πάντα ετερόκλητο: διανοούμενοι, φοιτητές σχετικοί με το θέατρο, ηθοποιοί, κοσμικές περσόνες, ομογενείς με ενισχυμένο το αίσθημα περηφάνειας για το αρχαίο ελληνικό μεγαλείο, ξένοι που θέλουν να λένε ότι είχαν την εμπειρία μιας παράστασης αρχαίου δράματος στον φυσικό του χώρο, καλλιεργημένοι άνθρωποι και άλλοι λιγότερο ή και καθόλου. Νεαρές που προτιμούν να στραμπουλήξουν το πόδι τους παρά να αποχωριστούν το τακούνι, τύποι που δεν εννοούν να καταλάβουν ότι το κινητό πρέπει να είναι κλειστό. Το αρχαίο δράμα είναι λαϊκό θέατρο με την έννοια του ότι απευθύνεται σε όλους τους προαναφερθέντες.

Είναι βέβαια οδυνηρό το συναίσθημα να παίζεις ή να προσπαθείς να παίξεις εν μέσω αποδοκιμασιών. Ο ηθοποιός είναι ευαίσθητος δέκτης πάνω στη σκηνή. Στο θέατρο συμβαίνει αυτό το μαγικό: θεατές κι ηθοποιοί ν’ αλλάζουν συνεχώς ρόλους . Να γίνονται δέκτες από πομποί και τούμπαλιν. Ο ηθοποιός πρέπει να επιδείξει τρομερή αυτοπειθαρχία για να συνεχίσει ερήμην των όσων τεκταίνονται γύρω του.

Η Επίδαυρος είναι ένα τεράστιο θέατρο, στην πραγματικότητα ένα κήτος που περιμένει να σε καταπιεί.

Είναι λάθος να μην την φοβούνται την Επίδαυρο και δυστυχώς όλο και πιο συχνά τα τελευταία χρόνια υπάρχει η επιθυμία απομυθοποίησης της – κυρίως από αστέρες με τηλεοπτική θητεία που νομίζουν ότι θα παίξουν στο στούντιο και θα κοιτάνε τη κάμερα.

Η γοητεία της Επιδαύρου είναι να την κοιτάς με δέος και συγχρόνως να θες να την κατακτήσεις χωρίς να την ταπεινώσεις.

Το θέατρο του Πολύκλειτου έχει φιλοξενήσει πολύ σημαντικούς ηθοποιούς και σκηνοθέτες, αλλά και άλλους ασήμαντους κι έχει βάλει τρικλοποδιά σε επίδοξες πρωτοποριακές δήθεν αλλά κενού περιεχομένου προτάσεις. Στην πραγματικότητα, είναι το ίδιο το αρχαίο κείμενο που παγιδεύει.

Λίγα πράγματα μας είναι γνωστά για τον τρόπο υπόκρισης του αρχαίου δράματος την εποχή της μεγάλης του ακμής κι ακόμα λιγότερα για τη μουσική και τα χορικά μέρη του. Ίσως γι’ αυτό, σχεδόν πάντα στα χρόνια που παρακολουθώ παραστάσεις αρχαίου δράματος, τα χορικά μου φαίνονται πάντοτε αμήχανα…

Η προσωπική μου άποψη είναι πως όσο πιο απλά προσεγγίσει κανείς υποκριτικά και σκηνοθετικά μια τραγωδία, τόσο πιο κοντά στον πυρήνα της θα φτάσει. Η αρχαία τραγωδία είναι ιδιαίτερο είδος θεάτρου και είναι μεγάλο λάθος να την «διαβάζουμε» με ψυχολογικά ή χριστιανικά κριτήρια.

Ο Ανατόλι Βασίλιεφ είναι ένας σημαντικός θεατράνθρωπος με διακαή πόθο να ανεβάσει αρχαίο δράμα στην Επίδαυρο. Η «Μήδεια» αποτελεί την πρώτη του σκηνοθεσία στην τραγωδία κι αυτό δεν είναι βέβαια αρνητικό, γίνεται εν τούτοις όταν την εντάσσει σ’ ένα ευρύτερο μυστηριακό πεδίο ή την εξομοιώνει με την «Ιλιάδα» ή τους «Πέρσες» σύμφωνα με τα όσα έχει δηλώσει προ πρεμιέρας.

Την Επίδαυρο δεν την ήξερε, τη «Μήδεια» του Ευριπίδη δεν την είχε ξαναπροσεγγίσει . Η μόνη πηγή ήταν το «Υλικό Μήδειας» του Χάινερ Μύλερ, το οποίο κι έχει σκηνοθετήσει στο παρελθόν.

Ο Βασίλιεφ ερωτεύτηκε την Επίδαυρο κι όχι το έργο του Ευριπίδη. Απόδειξη αυτού το ότι θα ξαναδώσει οδηγίες στους ηθοποιούς μόνο πριν την παράσταση του Ηρωδείου και απ’ όλες τις άλλες θα απέχει. Ο Βασίλιεφ χρησιμοποίησε τη Μήδεια για να πειραματιστεί στην Επίδαυρο. Και συνεπώς δεν δίστασε να τραβήξει την παράσταση σ’ ένα κουραστικό θέαμα τρεισήμισυ ωρών, να μπερδέψει ρεμπέτικα τραγούδια και μουσικές που θύμιζαν Μπρέγκοβιτς, να ντύσει τους ηθοποιούς με ρούχα που είχαν ανατολίτικα αλλά και ισπανικά στοιχεία,να χρησιμοποιήσει στοιχεία τσίρκου στην αρένα της ταυρομαχίας, να βάλει τους ηθοποιούς να μιλάνε κοφτά και αφύσικα στην προσπάθεια του να διαγράψει κάθε έμμετρο στοιχείο του λόγου, να χρησιμοποιεί καρέκλες για να κάθονται οι ηθοποιοί κατά τη διάρκεια μιας στιχομυθίας λες και στην αρχαία τραγωδία οι ήρωες κάθονται σε σαλονάκι αστικού δράματος και τα λένε με την ησυχία τους, να βάζει τον Χορό των γυναικών να μιλάνε ομαδικά και με τρόπο που να μην φτάνει ποτέ ο λόγος στους θεατές, να χρησιμοποιήσει τριπλό αγγελιοφόρο με ταυτόχρονη απαγγελία σε ελληνικά, αγγλικά και γαλλικά (η στιγμή που πυροδότησε την οργή του κόσμου) και τέλος να καταστρέψει το ωραίο φινάλε του Ευριπίδη που θέλει τη Μήδεια να ανεβαίνει στον ουρανό με το άρμα του Ήλιου. Ο Βασίλιεφ προτίμησε να την σύρει με άρμα- τρίκυκλο που πήγαινε γύρω- γύρω και να την καθίσει σε πλαστική καρέκλα μετατρέποντας την σε καρικατούρα.

Ο Βασίλιεφ ασέλγησε πάνω στη «Μήδεια» του Ευριπίδη και το κοινό διαμαρτυρήθηκε με τρόπο γνωστό από αρχαιοτάτων χρόνων.

Θα ήθελα ωστόσο να επισημάνω ότι μεμονωμένα η παράσταση είχε στοιχεία αξιόλογα που όμως δεν καταγράφηκαν στην συλλογική αποτίμηση της παράστασης. Ενδεικτικά θα αναφέρω τις εξαιρετικές μονωδίες της Μήδειας . Η μουσική του Τάκη Φαραζή την οποία και διαχωρίζω απ’ την παράσταση υπήρξε επίσης αξιόλογη.

Απ’ τους ηθοποιούς θεωρώ ότι μόνο η Κονιόρδου χάρη στο θεατρικό της ένστικτο, στο ταλέντο αλλά και στη βαθειά και πολύχρονη ενασχόληση της με το αρχαίο δράμα, διασώθηκε. Η ερμηνεία του Νίκου Καραθάνου που παρουσίασε τον Αιγέα σαν έναν χαζοχαρούμενο βασιλιά, καταγράφεται στα μελανά σημεία της παράστασης. Η Αγλαΐα Παππά δεν κατάφερε να συγκινήσει καθόλου είτε ως Τροφός στην αρχή ή σαν αγγελιοφόρος στη συνέχεια αφού αυτό που τονιζόταν ιδιαιτέρως απ’ τα λεγόμενα της ήταν η ιδιότυπη εκφορά του λόγου- κατά την σκηνοθετική γραμμή. Ο Νίκος Ψαρράς ήταν ένας αδύναμος και τηλεοπτικός Ιάσωνας.

Για την ιστορία του πράγματος πάντως, αξίζει να αναφέρω ότι το κοινό που παρακολούθησε τη «Μήδεια» του Βασίλιεφ περισσότερο, του Ευριπίδη πολύ λιγότερο, πλήρωσε να δει τη δημιουργία του μεγάλου Ρώσου, παραβλέποντας ή αγνοώντας τα όσα αποδοκιμαστικά και υβριστικά είπε ο Ανατόλι Βασίλιεφ για την Αθήνα και το θέατρο της μη σεβόμενος το γεγονός ότι του έγινε η τιμή να προσκληθεί να σκηνοθετήσει σε επίσημο φεστιβάλ της χώρας.

Για τη «Μήδεια» μπορείτε να διαβάσετε κι εδώ:

http://www.tanea.gr/default.asp?pid=2&artid=82217&ct=4

http://www.e-tipos.com/newsitem?id=48255

http://www.ethnos.gr/article.asp?catid=11380&subid=2&tag=8796&pubid=1436602

http://www.naftemporiki.gr/t+z/story.asp?id=1552310

http://www.enet.gr/online/online_text/c=113,id=33418376

http://news.kathimerini.gr/4dcgi/_w_articles_civ_1_19/08/2008_281588

http://artdiadrasi.wordpress.com/2008/08/17/vasiliev_40_years_theatre_apodomisi/

http://kermit-dp.blogspot.com/2008/08/blog-post_19.html

http://www.cosmo.gr/Theatre/Hellas/209018.html

Μήδεια του Ευριπίδη

Μετάφραση: Έφη Φερεντίνου

Σκηνοθεσία- Φωτισμοί: Anatoli Vassiliev

Σκηνικά: Διονύσης Φωτόπουλος

Κοστούμια: Csaba Antal

Μουσική σύνθεση- επιμέλεια: Τάκης Φαραζής

Χορογραφία:Csaba Horvath

Συνεργάτης στη σκηνοθεσία- Διδασκαλία: Βασίλης Λάγγος

Μακιγιάζ: Άγγελος Μέντης

Μεταφραστική επιμέλεια: Νικολέτα Φριντζήλα

Φιλολογικός σύμβουλος: Evgenia Smagina

Μουσική διδασκαλία: Κώστας Νικολόπουλος

Βοηθός σκηνογράφου: Στέλλα Ρότσιου

Βοηθοί ενδυματολόγου: Έλλη Φατέκα, Μαρία Καραπούλιου

Διανομή

Τροφός: Αγλαΐα Παππά

Παιδαγωγός: Δημήτρης Κανέλλος

Μήδεια: Λυδία Κονιόρδου

Κρέων:Γιώργος Γάλλος

Ιάσων: Νίκος Ψαρράς

Αιγέας: Νίκος Καραθάνος

Παιδιά Μήδειας: Μαρία Δερεμπέ, Βασιλική Καλπάκα

Άγγελος: Αγλαΐα Παππά

Άγγελος(γαλλικά): Αλεξία Καλτσίκη

Άγγελος(αγγλικά): Βασίλης Κουκαλάνι

Για λόγους χώρου δεν αναφέρω τα ονόματα του Χορού γυναικών, των μουσικών, του Χορού ανδρών, των διδασκάλων φωνητικής και ανατολικών τεχνών και των συνεργατών του σκηνοθέτη.

UPDATE

Στα όσα γράφτηκαν για τη «Μήδεια» δείτε κι αυτά:

http://www.tanea.gr/default.asp?pid=30&ct=19&artid=82944
http://www.tanea.gr/default.asp?pid=2&ct=4&artid=83118

Advertisements

10 Responses to “«Μήδεια» δια χειρός Βασίλιεφ!”


  1. 1 kaloutsiki Αύγουστος 23, 2008 στο 1:48 μμ

    Έχω διαβάσει τόσα πολλά και μου είπαν ακόμη περισσότερα για την παράσταση που όταν παιχτεί στο βράχων θά πάω να τη δώ… Ωραία παρουσίαση 😉

  2. 2 Νικόλαος Οκτώβριος 15, 2008 στο 12:48 μμ

    Ή είμαι πολύ βλάκας κι η Μήδεια αριστούργημα, ή… …. …

  3. 3 αλεπού Οκτώβριος 15, 2008 στο 2:19 μμ

    @kaloutsiki
    πω, πω αράχνες έπιασε εδώ μέσα… Την είδες τελικά την παράσταση;
    @Νικόλαος
    Προς τι το διαζευκτικό; Δεν χρειάζεται να είστε εσείς πολύ βλάκας και η παράσταση αριστούργημα ή το αντίθετο.
    Εδώ απλώς διαβάζετε την προσωπική μου άποψη γι’ αυτό που είδα και οι σύνδεσμοι παραπέμπουν σε ό,τι γράφτηκε για την παράσταση καλό ή κακό.

  4. 4 Κλινοσοφιστής Ιανουαρίου 14, 2009 στο 8:06 μμ

    Ὁ Ἄνατόλι Βασίλιεφ εἶναι ἕνας σημαντικὸς θεατράνθρωπος μὲ διακαῆ πόθο να ἀνεβάσει ἀρχαῖο δρᾶμα στην Ἐπίδαυρο. Ἡ «Μήδεια» ἀποτελεῖ τὴν πρώτη του σκηνοθεσία στήν τραγωδία κι αὐτὸ δέν εἶναι βέβαια ἀρνητικό, …

    Κι’ ἐγώ ΘΕΛΩ νά ἀνεβάσω τήν πρώτη μου τραγωδία στήν Ἒπίδαυρο ἀλλά δέν μ’ ἀφήνει ὁ Μινωτής… Αὐτόν γιατί τόν ἄφησε;

  5. 5 μαρια Αναγνωστοπουλου Μαρτίου 14, 2010 στο 1:10 μμ

    Βλέπω ότι σου αρέσουν οι μονόλογοι. ΄Ελα τότε και στο ΚΕΛΥΦΟΣ, Αμφικτύονος 17 στο Θησείο να δεις τ層Ημερολόγιο ενός τρελού» του Νικολάι Γκόγκολ με τον Δημήτρη Κωνσταντίνου.

    • 6 μαρια Αναγνωστοπουλου Μαρτίου 15, 2010 στο 7:44 μμ

      είδα τη Μήδεια στην Ελευσίνα, στον καταπληκτικό χώρο του παλιού εργοστασίου, όπου υπήρχε μια υπέροχη έκθεση αφιερωμένη στους εργάτες και τους μετανάστες, καθώς και την αρχαία αύρα της περιοχής. Αλλά έφυγα στη μέση του έργου! Φαντάζομαι ότι ο Βασίλιεφ προσπάθησε να δώσει μια μεσογειακή παγκοσμιότητα στη Μήδεια. Δηλαδή να ενώσει με αυτήν τη γυναίκα όλη τη Μεσόγειο. Μικρά Ασία, Ελλάδα, Ιταλία, Ισπανία. Χρησιμοποίησε όλα τα στοιχεία. Αλλά με τι άσχημο και μπερδεμένο τρόπο που τα χρησιμοποίησε!
      Δε μπορεί κανείς να κατεβάζει την αρχαία τραγωδία στα σημερινά καθημερινά επίπεδα. Στην αρχαία τραγωδία πρωτοστατούσε το δέος. Και η Μήδεια του Βασίλιεφ μόνο δέος δεν προκαλούσε. Μάλλον γέλιο και τελικά εκνευρισμό και θυμό. Μα είναι δυνατόν να υποβιβάζεται η μορφή της Μήδειας, της αρχέγονης γυναίκας θεάς και μάγισσας σε «πονηρό θηλυκό, κατεργάρα γυναίκα»? ΄Ελεος!


  1. 1 Ο Ανατόλι Βασίλιεφ κλείνει κύκλο 40 ετών με τη «Μήδεια» στην Επίδαυρο, Λυδία Κονιόρδου: Ο Βασίλιεφ είναι ο Ροντήρης και ο Κουν του σήμερα, Α. Β Παράθεση σε Αύγουστος 21, 2008 στο 6:47 μμ
  2. 2 O tempora, o mores! « Shine on, you crazy diamond! Παράθεση σε Αύγουστος 27, 2008 στο 6:39 μμ
  3. 3 O tempora, o mores! « Νίνα Κουλετάκη Παράθεση σε Μαΐου 17, 2011 στο 3:31 πμ

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s




Επισκεψιμότητα

  • 195,850 hits

Αρχείο


Αρέσει σε %d bloggers: