Η «Επίσκεψη της γηραιάς κυρίας» στο Θέατρο της Οδού Κεφαλληνίας.

episkepsi1

Το έργο

Η μικρή πόλη του Γκίλεν βρίσκεται σε κατάσταση εξαθλίωσης. Οι κάτοικοι αναμένουν την άφιξη της πάλαι ποτέ κατοίκου του Γκίλεν και νυν δισεκατομμυριούχου Κλαιρ Τσαχανασιάν ως τη μοναδική ελπίδα τους για να βγουν απ’ το αδιέξοδο. Η εκκεντρική γυναίκα φτάνει με τη συνοδεία της και αποδέχεται την έκκληση των άλλοτε συμπολιτών της να τους παράσχει οικονομική βοήθεια, αλλά με τον όρο να εξαγοράσει τη Δικαιοσύνη.

Ο Φρίντριχ Ντύρενματ  γράφει την Eπίσκεψη της Γηραιάς Κυρίας το 1956 ανυποψίαστος ή μήπως εξαιρετικά διορατικός κι επομένως υποψιασμένος για το πόσο επίκαιρο θα φαινόταν το έργο του σήμερα.

Σε εποχές που οι κοινωνίες έχουν αλλάξει πρόσωπο και το χρήμα έχει αναχθεί σε πρωταρχική και ίσως και μοναδική αξία, η «Επίσκεψη της γηραιάς κυρίας» αν και γράφτηκε το 1956, διατηρεί αναλλοίωτη τη φρεσκάδα της. Υπάρχει άραγε τιμή εξαγοράς για τα πάντα, ακόμη και για τη συνείδηση;

Η ιστορία μας γυρνάει χρόνια πίσω όταν η Κλαιρ, νέα, αθώα και φτωχή ακόμα μένει έγκυος απ’ τον αγαπημένο της Άλφρεντ Ιλ. Εκείνος στην προσπάθεια του ν’ αποποιηθεί την πατρότητα, βάζει δυο φίλους του να ψευδομαρτυρήσουν ότι είχαν κι αυτοί περιστασιακές σχέσεις με την Κλαιρ. Ο δικαστής απαλλάσσει τον Ιλ απ’ τις κατηγορίες και η Κλαιρ φεύγει σαν κυνηγημένη απ’ τη μικρή πόλη. Το παιδί που γεννά πεθαίνει σ’ ένα χρόνο. Εκείνη αρχίζει να εκδίδεται για το προς το ζην, αλλά σύντομα παντρεύεται έναν μεγιστάνα του πλούτου. Η κοινωνική και οικονομική δύναμη που αποκτά με την πάροδο του χρόνου τη μεταμορφώνουν σ’ ένα κυνικό και απάνθρωπο πλάσμα. «Ο κόσμος μ’ έκανε πόρνη, εγώ τον κάνω μπορντέλο».

Η ιδέα της εκδίκησης του άλλοτε αγαπημένου της, της στοιχειώνει την ύπαρξη. Ο όρος της να εξαγοράσει την δικαιοσύνη σημαίνει ουσιαστικά να βγει απ’ τη μέση ο Ιλ. Οι αρχές της πόλης απορρίπτουν αρχικά την πρόταση θεωρώντας την ηθικά απαράδεκτη. Σύντομα όμως, αρχίζουν να δημιουργούν ένα ψυχολογικό αδιέξοδο στον Ιλ που μέσα απ’ αυτήν την διαδικασία γίνεται ωριμότερος και αποδέχεται την τιμωρία του να προσφερθεί δηλαδή το κεφάλι του στο πιάτο της Σαλώμης…

Ο Φρίντριχ Ντύρενματ χρησιμοποιεί μια παλιά ερωτική ιστορία για το βασικό μοτίβο του έργου του που τελικά όμως λειτουργεί ως ο κινητήριος μοχλός για μια εμβάθυνση στην ανθρώπινη ψυχή. Στην πραγματικότητα προσπαθεί ν’ ανιχνεύσει τα κίνητρα της ανθρώπινης συμπεριφοράς. Το εκβιαστικό δίλημμα που θέτει η Κλαιρ Τσαχανασιάν στους παλιούς συμπολίτες της, είναι απλό και γι’ αυτό τρομακτικό: ο θάνατος του η ζωή σας. Μπορούν οι άνθρωποι να στείλουν σαν πρόβατο στη σφαγή έναν συνάνθρωπό τους, έναν όμοιο τελικά μ’ αυτούς προκειμένου να ζήσουν οι ίδιοι καλύτερα;

Σ’ αυτό ακριβώς το σημείο έρχεται το στοιχείο του παράλογου. Ναι, το αίτημα της γηραιάς κυρίας είναι παράλογο. «Εδώ είναι Ευρώπη», θα της απαντήσουν αυθόρμητα, «εδώ υπάρχουν ακόμη ανθρώπινες αξίες». Η λογική τους απορρίπτει την παράλογη απαίτηση. «Θα είμαι εδώ και θα περιμένω», απαντάει ατάραχη εκείνη. Ίσως γιατί ξέρει ότι το ένστικτο αυτοσυντήρησης όχι μόνο υπερισχύει της λογικής, αλλά είναι ικανό και να καταπατήσει αξίες όπως αυτήν της ανθρώπινης ζωής.

«Δεν παραδέχομαι πως το παράλογο βρίσκεται παντού»,  λέει ο Ντύρενμαντ. «Ο κόσμος δεν μου φαίνεται παράλογος πέρα για πέρα. Για μένα, το παράλογο είναι μια ρωγμή, ένα σπάσιμο. Στο έργο μου συναντιέται όπως στον μηχανισμό των κβάντα. Είναι κάτι σαν το σημείο εκείνο όπου τεταμένες στο έπακρο η λογική κι η πραγματικότητα σπάζουν αφήνοντας ξαφνικά να φανεί μια ακραία περίπτωση εκείνη όπου η νόηση εμπλέκεται και παραιτείται με την πρόθεση να ορθοποδήσει πάλι σε λίγο. Στην «Eπίσκεψη της Γηραιάς Κυρίας» η αφετηρία δεν έχει τίποτα το παράλογο. Το παράλογο ξεσπάει στην ώρα του και για λίγο. Και γίνεται τότε η σπαρακτική στιγμή της πραγματικότητας. Το παράλογο είναι η ποιητική στιγμή της πραγματικότητας».

episkepsi2

Η παράσταση

Ο Στάθης Λιβαθινός έστησε μια πολύ καλοφτιαγμένη παράσταση, αξιοποιώντας στο έπακρο τις περιορισμένες δυνατότητες που έχει ο μικρός χώρος του θεάτρου της οδού Κεφαλληνίας. Το σκηνικό της Ελένης Μανωλοπούλου σημαντικό κι ευρηματικό μέσα στην  λιτότητα του: κάποιοι κάδοι με σκουπίδια για να δίνουν την αίσθηση της ρημαγμένης κι εξαθλιωμένης πόλης, κασόνια για την πραμάτεια του μπακάλικου του Ιλ στις σκηνές που διαδραματίζονται εκεί. Τα κοστούμια  της γηραιάς κυρίας και των ακολούθων της φανταχτερά για να τονίζεται η πλήρης αντίθεση με τη φτώχεια και τον σκουπιδότοπο του Γκίλεν.

Οι σκηνικές οδηγίες ειπώθηκαν απ’ τους ηθοποιούς σαν να είναι μέρος του ρόλου τους. Με τον τρόπο αυτό η φαντασία αναπληρώνει κι ανασυνθέτει τα σκηνικά που λείπουν. Συγχρόνως, αυτό παραπέμπει και στη γνωστή μπρεχτική τεχνική της αποστασιοποίησης κι αφύπνισης.

Οι ηθοποιοί υπηρέτησαν τη σκηνοθετική γραμμή με επιτυχία. Πολύ καλοί στους ρόλους τους, τηρώντας τις λεπτές ισορροπίες απ’ το πέρασμα μιας μπουφώνικης υπόκρισης στις δραματικές κορυφώσεις, ο Νίκος Αλεξίου (δήμαρχος), ο Μπάμπης Σαρηγιαννίδης (αστυνομικός), ο Θανάσης Δήμου (πάστορας), ο Βασίλης Καραμπούλας (δάσκαλος).

Η Μπέτυ Αρβανίτη ως Κλαιρ Τσαχανασιάν έπλασε μια γκροτέσκα φιγούρα που δημιουργεί τρόμο, εξουσιάζει κι εκδικείται στο όνομα του πληγωμένου νεανικού της έρωτα, είναι σχεδόν εξω- ανθρώπινη. Νομίζω δεν είναι τυχαίο το εύρημα του τεχνητού της χεριού και ποδιού που μοιάζουν αληθινά. Η ΚλαιρΤσαχανασιάν είναι μια γυναίκα με τεχνητά μέλη και τεχνητή ίσως καρδιά. Ό, τι ανθρώπινο είχε πέθανε για πάντα με τον θάνατο εκείνου του παιδιού κι από τότε η δύναμη του χρήματος τροφοδοτεί τις αρτηρίες της.  Πιστοί δορυφόροι της ο Κώστας Γαλανάκης ως μπάτλερ και το δίδυμο των τυφλών ευνούχων των Άκι Λυρή και Ηλία Κουνέλα

Η Τζίνη Παπαδοπούλου ως κυρία Ιλ και οι Ελένη Ουζουνίδου και Παναγιώτης Παπαδόπουλος ως κόρη και γιος των Ιλ αντίστοιχα με εντυπωσίασαν περισσότερο απ’ το σημείο που αρχίζουν να μεταστρέφονται ψυχολογικά κι άρα να προδίδουν τον Ιλ. Τα παιδιά θα «πουλήσουν» τον ίδιο τους τον πατέρα, αυτόν απ’ τον οποίον προήλθαν. Η κυρία Ιλ, θα προδώσει χάριν του χρήματος τον άντρα που χρόνια πριν τη παντρεύτηκε για λόγους συμφέροντος, προδίδοντας την Κλαιρ. Νομοτελειακή δικαιοσύνη ή τραγική ειρωνεία; Ο Δημήτρης Μυλωνάς  στους ρόλους των 3 συζύγων της Κλαιρ υπηρέτησε με συνέπεια τις διαφορετικές υποκριτικές απαιτήσεις των ρόλων που ωστόσο συνέκλιναν σ’ έναν κοινό παρονομαστή, αυτόν της υποταγής, φτιάχνοντας επιτυχημένες καρικατούρες.

Ο Γιάννης Φέρτης υπήρξε έξοχος. Μαζί με τον Βασίλη Καραμπούλα (δάσκαλος), ήταν τα μόνα λογικά όντα σ’ αυτό το παιχνίδι της παράνοιας.  Με εσωτερικότητα, μέτρο, ρυθμό κατάφερε να προσφέρει συγκίνηση όσο προχωρούσε μέσα απ’ τον ρόλο του στην αυτογνωσία που τον έκανε να κατανοήσει τα λάθη του παρελθόντος και να αποδεχτεί να είναι αυτός το εξιλαστήριο θύμα. Ο Ιλ βέβαια θυσιάζεται όχι για το συλλογικό καλό που εδώ προσδιορίζεται από οικονομικούς όρους, αλλά επειδή πραγματικά αποκτά συνείδηση μέσα έστω από μια εξευτελιστική διαδικασία.

Η μουσική του Αμπαζή, μόνιμου συνεργάτη του Λιβαθινού, υπογράμμιζε καίρια όλη τη σκηνοθετική σύλληψη.

Η «Επίσκεψη της γηραιάς κυρίας» του Φρύντριχ Ντύρενματ

Θέατρο της Οδού Κεφαλληνίας, Α’ Σκηνή

Σκηνοθεσία:  Στάθης Λιβαθινός

Μετάφραση: Γιώργος Δεπάστας

Σκηνικά- κοστούμια: Ελένη Μανωλοπούλου

Μουσική- ήχος: Θόδωρος Αμπαζής

Φωτισμοί: Αλ. Αναστασίου

Παίζουν

Μπέτυ Αρβανίτη,Γιάννης Φέρτης, Νίκος Αλεξίου, Κώστας Γαλανάκης, Μπάμπης Σαρηγιαννίδης, Παναγιώτης Παναγόπουλος, Θανάσης Δήμου, Βασίλης Καραμπούλας, Ακις Λυρής, Ηλίας Κουνέλας, Ελένη Ουζουνίδου, Δημήτρης Μυλωνάς.

Advertisements

0 Responses to “Η «Επίσκεψη της γηραιάς κυρίας» στο Θέατρο της Οδού Κεφαλληνίας.”



  1. Σχολιάστε

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s




Επισκεψιμότητα

  • 197,093 hits

Αρχείο


Αρέσει σε %d bloggers: