«Η κυρία από τη θάλασσα» στο Εθνικό θέατρο – (κτήριο Τσίλλερ – Κεντρική Σκηνή)

Το έργο

Ο Ίψεν γράφει την «Κυρά της θάλασσας» (σ.σ χρησιμοποιώ τον τίτλο απ’ την παλιά μετάφραση του Λέοντος Κουκούλα απλώς και μόνο για λόγους συνήθειας και ποιητικότητας αντί του «Η κυρία από τη θάλασσα») το 1888 κι εγκαινιάζει έτσι την κατηγορία των έργων του που οι μελετητές ονόμασαν ψυχολογική και που έδωσε μερικά απ’ τα διασημότερα έργα όχι μόνο του νορβηγού συγγραφέα αλλά και του παγκόσμιου θεάτρου («Βρυκόλακες», «Κουκλόσπιτο», «Έντα Γκάμπλερ» κά).

Το πόσο σημαντικά είναι αυτά τα έργα, καθίσταται σαφές απ’ τη διαχρονικότητα του βασικού τους μηνύματος. Ο άνθρωπος που αναρωτιέται για το ποιος είναι, πού πηγαίνει, πόσο έχει ή δεν έχει συμβιβαστεί μέσα σ’ ένα comme il faut πλαίσιο, είναι ερωτηματικά που απασχόλησαν τον Ίψεν σε εποχές που η υποδοχή αυτών των έργων από κοινό και κριτικούς ξεπέρναγε τα όρια της ηθικής και των κοινωνικών στερεοτύπων.

Στην «Κυρά της Θάλασσας», η Ελίντα αισθάνεται παγιδευμένη μέσα σ’ εναν γάμο που δεν διάλεξε συνειδητά, αλλά αφέθηκε σ’ αυτόν λόγω συνθηκών. Ακολούθησε τον χήρο και πατέρα δυο κοριτσιών γιατρό Βάνγκελ σε μια επαρχιακή λουτρόπολη των φιορδ κι εκεί αναλώνει το μεγαλύτερο κομμάτι της καθημερινότητας της στην επαφή της με τη θάλασσα. Κάποτε  φτάνει η στιγμή ν’ αποκαλύψει στον άντρα της κομμάτια απ’ το παρελθόν της, βασανιστικές σκέψεις, ένας άντρας που την στοιχειώνει κι ο ερχομός του την κάνει ν’ απαιτήσει το δικαίωμα της για ατομική ελευθερία. «Δεν θέλω να μεταχειριστώ το επιχείρημα πως είμαι γυναίκα ενός άλλου. Δε θέλω να μεταχειριστώ το επιχείρημα πως δεν μπορώ να διαλέξω. Διαφορετικά δεν θα μπορέσω να πάρω μιαν απόφαση».

«Μιλάς για εκλογή! Για εκλογή, Ελίντα! Εκλογή σ’ ένα τέτοιο ζήτημα!»

«Ναι, πρέπει να’ χω την εκλογή. Κι από το ένα κι από το άλλο μέρος. Πρέπει να’ μαι ελεύθερη ή να τον αφήσω να φύγει ή και να τον ακολουθήσω». (μτφρ: Λ. Κουκούλα)

Το δικαίωμα της επιλογής. Την απόλυτη ελευθερία. Την ευθύνη της επιλογής και της απόφασης. Όλα αυτά που για ένα μεγάλο κομμάτι της δυτικής τουλάχιστον κοινωνίας είναι πια αυτονόητα, δεν ήταν για την εποχή που γράφτηκε το έργο. Κι ωστόσο, η απόλυτη ελευθερία και το συναίθημα που γεννάει όταν καλείται κάποιος να πάρει αποφάσεις ζωής είναι τόσο βαριά ευθύνη που οι περισσότεροι από μας συνειδητά αποφεύγουν να κουβαλήσουν προβάλλοντας προσχήματα και συνθήκες που αποτελούν  άλλοτε μικρές προφάσεις κι άλλοτε ανυπέρβλητη τροχοπέδη.

Η Ελίντα είναι η ίδια η προσωποποίηση της θάλασσας με μια ψυχοσύνθεση που θυμίζει άμπωτη και παλίρροια.

Η παράσταση

Ο Έρικ Στούμπε έστησε μια μοντέρνα παράσταση. Μετέφερε τον σκηνικό χρόνο στο σήμερα, απογύμωσε το έργο από ο, τιδήποτε περιττό, ούτε έπιπλα, ούτε σκηνικά αντικείμενα εκτός από 2-3 απαραίτητα (μια ανθοδέσμη, ένα μπουκάλι ποτού, ένα τασάκι). Αξιοποίησε το βάθος της σκηνής κι έπαιξε πολύ με τον φωτισμό. Άφηνε τους ηθοποιούς να περιμένουν στο βάθος όταν ολοκληρωνόταν η σκηνή στην οποία έπαιζαν και έδωσε ιδιαίτερη έμφαση στη θάλασσα – σε όλη τη διάρκεια της παράστασης είχα την αίσθηση ότι την άκουγα -. Η πρόταση Στούμπε ενδιαφέρουσα, η εκτέλεση ατύχησε αρκετές φορές. Δύο τουλάχιστον σκηνές φάνταζαν γραφικές και γελοίες στην προσπάθεια του να σπάσει το σοβαρό και βαρύ κλίμα που υπαγορεύεται απ’ την κυρίαρχη μορφή της Ελίντας. Επίσης, παρατήρησα μια ανακολουθία σε σχέση με τη μουσική που επιλέγει να ντύσει την παράσταση και που το βασικό της μοτίβο θυμίζει δεκαετία του ’60, ενώ το τραγουδάκι που σιγοτραγουδούν ο Άρνχολμ κι η Μπολέτ είναι ποπ της δεκαετία του ‘ 80.

Η Μαρία Ναυπλιώτου είναι ηθοποιός με έντονη προσωπικότητα αν και φαινομενικά χαμηλών τόνων. Η υπόκριση της ξεπέρασε την σκηνοθεσία αν κι αυτό δεν είναι πάντα καλό όταν συμβαίνει καθώς μπορεί να πετάξει τον ηθοποιό έξω από την πρόταση του σκηνοθέτη. Αυτό που θέλω να πω είναι ότι η Ναυπλιώτου είχε όλο το βάθος και την  ωριμότητα που απαιτούσε ο ρόλος σε βαθμό που σ’ έκανε να ξεχνάς τις όποιες ενστάσες για την σκηνοθετική γραμμή και τον υπερτονισμό της σύμβασης.

Ο Άρης Λεμπεσόπουλος είναι ηθοποιός έντονης μανιέρας. Ενώ το παρουσιαστικό του κι ο ψυχισμός του ταιριάζουν απολύτως με τον νορβηγό γιατρό που υποδύεται, εντούτοις θυμίζει συχνά νευρόσπαστο όταν παίζει. Καλή του στιγμή αυτή της υπέρβασης του Βάνγκελ. Όταν παραχωρεί στην Ελίντα την πολυπόθητη ελευθερία της.

Ο Βασίλης Ανδρέου μου φάνηκε έξω απ’ τα νερά του. Αμήχανος κι επιφανειακός ως καθηγητής Άρνχολμ. Η Μπολέτ της Άλκηστις Πουλοπούλου επίσης κακή στιγμή της παράστασης. Η Μπολέτ δεν είναι ένα σαχλοκόριτσο όπως αποδόθηκε απ’ την ηθοποιό. Είναι μια νεαρή γυναίκα που επιθυμεί να φύγει για να γνωρίσει τον κόσμο και τελικά συμβιβάζεται σ’ έναν γάμο με τον παλιό της καθηγητή. Η Μπολέτ θα μπορούσε να είναι η Ελίντα σε νεαρότερη ηλικία – τηρουμένων των αναλογιών-.

Ο Οδυσσέας Παπασπηλιόπουλος ως Λιγκστραντ ήταν καλός μέσα στη μελαγχολία του νεαρού καλλιτέχνη που δεν θα ζήσει πολύ αλλά ονειρεύεται πως ο  κόσμος μακριά απ’ τη μικρή πόλη  θα γιατρέψει την κλονισμένη υγεία του και θα του χαρίζει εμπνεύσεις για καλλιτεχνική δημιουργία.

Η Χίλντε της Λουκίας Μιχαλοπούλου είχε δυναμισμό ενώ ο ξένος του Νίκου Χατζόπουλου δεν είχε αυτό το άϋλο κι απόσκοσμο που καταδυναστεύει την ύπαρξη της Ελίντας μέχρι την τελική απόφαση.

Τέλος, μια απορία: ποια αναγκαιότητα οδήγησε στη χρήση μικροφώνων; Προσωπικά το βρήκα κακόγουστο κι αντιθεατρικό.

«Η κυρία από τη θάλασσα»  Έρικ Ίψεν

Εθνικό θέατρο – (κτήριο Τσίλλερ – Κεντρική Σκηνή)

Μετάφραση: Μαργαρίτα Μέλμπεργκ

Σκηνοθεσία:Έρικ Στούμπε

Σκηνικά – κοστούμια: Κάρι Γκράβκλεβ

Φωτισμοί: Λευτέρης Παυλόπουλος

Δραματολόγος παράστασης: Βιβή Σπαθούλα

Βοηθός σκηνοθέτη: Νουρμάλα Ήστυ

Βοηθός σκηνογράφου / ενδυματολόγου: Ευαγγελία Κατέχη

Διανομή:

Άρνχολ: Βασίλης Ανδρέου

Βάνγκελ: Άρης Λεμπεσόπουλος

Χίλντε: Λουκία Μιχαλοπούλου

Ελίντα:Μαρία Ναυπλιώτου

Λίνγκστραντ: Οδυσσέας Παπασπηλιόπουλος

Μπόλετ: Άλκηστις Πουλοπούλου

Ο ξένος: Νίκος Χατζόπουλος

Advertisements

4 Responses to “«Η κυρία από τη θάλασσα» στο Εθνικό θέατρο – (κτήριο Τσίλλερ – Κεντρική Σκηνή)”


  1. 1 μαρια Αναγνωστοπουλου Μαρτίου 24, 2010 στο 11:54 πμ

    Δεν έχω δει το έργο αλλά συμφωνώ απόλυτα σε δυο πράγματα που με έχουν απασχολήσει κι εμένα. 1)Υπάρχουν τίτλοι που έχουν γραφτεί στη μνήμη των θεατών και εξακολουθούν να είναι ποιητικοί. Η κυρά της θάλασσας είναι ένας υπέροχος τίτλος, γιατί τον αλλάξανε? 2)συμφωνώ απόλυτα με τη μη χρήση μικροφώνων. Αλλοιώνουν την έκφραση των ηθοποιών, τους κάνουν σα ρομπότ. 3) αυτό άσχετο με το έργο αλλά το ρωτάω εδώ. Ο ρώσικος τίτλος του Βυσσινόκηπου είναι Βυσσινόκηπος ή Κερασόκηπος? Γιατί στα αγγλικά τον μεταφράζουν ως Cherry orchard. Μπορείς να μου απαντήσεις αν το γνωρίζεις παρακαλώ?

  2. 2 μαρια Αναγνωστοπουλου Μαρτίου 24, 2010 στο 12:07 μμ

    συμφωνώ απόλυτα ότι δεν πρέπει να αλλάζουν τους τίτλους που έχουν χαραχθεί στη μνήμη των θεατών, χώρια που το «Κυρά της θάλασσας» είναι πολύ πιο ποιητικό. ΄Οσο για τα μικρόφωνα, τι νέα μόδα είναι πάλι τούτη? Εγώ δε θυμάμαι στις παραστάσεις του Εθνικού να φορούσαν οι ηθοποιοί μικρόφωνα και ακουγόνταν μια χαρά.Μάλλον οι καινούργιοι δεν έχουν φωνές.

  3. 3 γ.α Μαρτίου 31, 2010 στο 3:23 μμ

    Τη χρήση των μικροφώνων ο σκηνοθέτης τη δικαιολόγησε λέγοντας ότι η χρήση του ανοιχτού χώρου χωρίς σκηνικά δημιουργούσε αντίλαλο,όταν οι ηθοποιοί στρέφονταν προς τα πίσω,ενώ εξυπηρετούσε και την προσπάθεια να δώσει μια κάπως ανοίκεια μεγεθυμένη ηχητική εικόνα…Πάντως,εμείς που καθόμασταν στις μπροστινές θέσεις ακούγαμε κυρίως τις φυσικές φωνές των ηθοποιών,όταν βρίσκονταν μπροστά και ενισχυμένες τις φωνές στις σκηνές βάθους.

  4. 4 Αλεξία Τζαμικόσογλου Απρίλιος 22, 2010 στο 1:33 μμ

    @γ.α

    Το ίδιο έμαθα κι εγώ από πηγή εντός του θεάτρου.


Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s




Επισκεψιμότητα

  • 196,289 hits

Αρχείο


Αρέσει σε %d bloggers: