«Οθέλλος» από τη Schaubühne στην Επίδαυρο

Το έργο

Η ιστορία του Οθέλλου (γράφτηκε γύρω στο 1603 και δημοσιεύτηκε το 1622) είναι γνωστή στο θεατρικό κοινό και απόλυτα συνυφασμένη στη συνείδηση των περισσότερων αφενός με την ερωτική ζήλεια που μετατρέπει αυτόν τον φλογερό εραστή σε συζυγοκτόνο και αφετέρου με τις ραδιουργίες του Ιάγου που έχουν ως στόχο να τον πλήξουν σε προσωπικό επίπεδο και ν’ αμαυρώσουν το κύρος του.

Μια περισσότερο προσεκτική ανάγνωση βέβαια οφείλει να μετατοπίσει τον άξονα απ’ το πρώτο επίπεδο της «στημένης» συζυγικής απιστίας με τα τραγικά της επακόλουθα στα βαθύτερα κίνητρα των ηρώων. Και πρώτα απ’ όλα να φωτίσει το περιβάλλον στο οποίο ο Σαίξπηρ κινεί το έργο του.

Η ιστορία του έργου παραπέμπει σε παλαιότερη νουβέλα του 1565 παρμένη από την συλλογή Hecatommithi του Ιταλού Τζιράλντο Σίνθιο. Ο Σαίξπηρ είτε διάβασε κάποια μετάφραση που σήμερα αγνοείται, ή κάποιος τρίτος του διηγήθηκε την ιστορία. Οι φιγούρες της ιταλικής νουβέλας είναι η Δεισδαιμόνα καθώς και μερικά πρόσωπα δίχως όνομα, ο κακός στρατιώτης, ο καπετάνιος και ο Μαύρος. Το δίδαγμα της ιστορίας του Σίνθιου ήταν πάντως κάποιο άλλο: «Οι Ευρωπαίες γυναίκες να μην ξενοπαντρεύονται».Ο Σαίξπηρ εξέλιξε βέβαια τον βασικό πυρήνα, κράτησε το ξενόφερτο στοιχείο του Μαύρου κι όχι τυχαία τον τοποθέτησε στη Βενετσιάνικη δημοκρατία της μεγάλης ακμής της.

Η Βενετία της εποχής του έργου είναι μια μεγάλη ναυτική δύναμη με πολλά χρήματα.

Ο Οθέλλος δεν είναι γέννημα θρέμμα αυτής της Βενετίας, αλλά «πιόνι» που εξυπηρετεί τους επεκτατικούς της σκοπούς. Προερχόμενος από άλλη χώρα, υπηρετώντας άλλη θρησκεία και μεγαλωμένες με άλλες παραδόσεις, έρχεται ως μισθοφόρος στη Γαληνοτάτη και κάνει το μοιραίο λάθος να ερωτευτεί μια αρχοντοπούλα. Την παντρεύεται σε πείσμα του πατέρα της και του περίγυρου, θέτοντας έτσι τον πρώτο λίθο για την ύβρη. Ο Οθέλλος αν και ξένος, είναι ικανός πολεμιστής- δεύτερος λίθος ύβρεως-, γι’ αυτό άλλωστε κι έχει λόγο ύπαρξης στη Βενετία. Το μαύρο χρώμα του τον (Moore σημαίνει Άραβας της Μαυριτανίας) τον κάνει αυτόματα στα μάτια των υπολοίπων κατώτερο και βάρβαρο.

Η παγίδα κι οι ραδιουργίες του Ιάγου είναι ας πούμε το φυσικό επακόλουθο. Ο Οθέλλος κι ο, τι αυτός αντιπροσωπεύει πρέπει να εξοστρακιστεί, ν’ αφανιστεί, να μην αφήσει τίποτα πίσω του, ούτε καν την υποψία κάποιου απόγονου.

 Η δραματική εξέλιξη της ιστορία του Οθέλλου διαβάζεται συνεπώς σωστότερα απ’ την  πλευρά της ύβρεως και της ανάγκης ν’ αποδοθεί δικαιοσύνη. Για τον Ιάγο,  δεν έχει σημασία πως. Ο σκοπός αγιάζει τα μέσα…

 

Η παράσταση

Πήγα επιφυλακτική στην Επίδαυρο, γιατί η εμπειρία μου με τη Schaubühne στο παρελθόν, κάθε άλλο παρά θετική ήταν. Δεν μ’ ενόχλησε καμία καινοτομία ή παρέμβαση. Ούτε η πισίνα με το μαύρο υγρό, ούτε τα μοντέρνα ρούχα, ούτε η γύμνια των πρωταγωνιστών στην  αρχή.

Οι ηθοποιοί ήταν άρτιοι, αν και όταν δεν γνωρίζεις τη γλώσσα, είναι δύσκολο να κρίνεις την ερμηνεία στο ακέραιο. Η μουσική ήταν ενδιαφέρουσα και το σκηνικό εξαιρετικό.

 Μπαίνοντας σε λεπτομέρειες, θα καταλογίσω στα αρνητικά  τη μακροσκελή εισαγωγή που κούρασε  και τις ασαφείς ως προς τη λειτουργικότητα τους παραπομπές στο Las Vegas(;). Αντιθέτως, μου άρεσε ο συμβολισμός της αγνής Δεισδαιμόνας με μαύρο φόρεμα και του Μαύρου Οθέλλου με λευκή στολή.

Συμπερασματικά όμως, βρίσκω εξωτερική μια τέτοια σκηνοθετική ανάγνωση που τελικά δεν προσέθεσε κάτι στο μέγεθος του έργου. Δεν ξέρω ποιο θα μπορούσε να ήταν το στοιχείο καινοτομίας σε μια νέα ανάγνωση του έργου. Έτσι κι αλλιώς, αν διαβάσει κανείς τον Οθέλλο προσεκτικά, θα διαπιστώσει τη διαχρονικότητα του. Στην παγκοσμιοποιημένη εποχή μας, πολλοί οικονομικοί μετανάστες διαφοροποιούνται απ’ τον μέσο όρο όχι μόνο των δικών τους, αλλά και της ξένης χώρας. Το να είσαι ξένος και διαφορετικός πληρώνεται. Ακόμα περισσότερο το να τολμάς να διαπρέψεις κάπου. Η μία εκ των δύο Εθνικών γιορτών δεν είναι άλλωστε μακριά και ο νοών νοείτω. Αυτό που θέλω να πω είναι ότι δεν έχει πάντα σημασία να βρίσκεις καινοτόμες λύσεις (συνήθως τα μεγάλα έργα δεν χρειάζονται πολλές παρεμβάσεις), αλλά να μιλάς απλά και μ’ ενδιαφέρον.

 Οθέλλος -William Shakespeare

Schaubühne am lehniner platz – Thomas Ostermeier

   
6 & 7 Αυγούστου 2010, 21:00 / Αρχαίο Θέατρο Επιδαύρου  

Σκηνοθεσία: Thomas Ostermeier
Σκηνικά: Jan Pappelbaum
Κοστούμια: Nina Wetzel 

Μουσική: Nils Ostendorf
Βίντεο: Sebastien Dupouey
Φωτισμοί: Erich Schneider

Advertisements

0 Responses to “«Οθέλλος» από τη Schaubühne στην Επίδαυρο”



  1. Σχολιάστε

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s




Επισκεψιμότητα

  • 195,839 hits

Αρχείο


Αρέσει σε %d bloggers: