«Ερωτόκριτος» στο Ακροπόλ


Αν και δεν πρόκειται για θεατρικό έργο, ο «Ερωτόκριτος» με τους 10.012 στίχους του και την πλούσια δράση, προσφέρεται για μεταφορά στη σκηνή γεγονός που μαρτυρά τόσο η διαίρεση του σε μέρη (5 συνολικά) όσο και η  συχνή παρουσία διαλόγου.

Το όνομα του συγγραφέα – Βιτσέντζου  Κορνάρου-   ήταν αρκετά διαδεδομένο στην Κρήτη σε βαθμό τέτοιο που η πατρότητα του έργου σε συνδυασμό με τη χρονολόγησή του δημιουργεί κάποια προβλήματα. Για τους περισσότερους μελετητές πάντως , ο συγγραφέας ταυτίζεται με τον Βιτσέντζο Κορνάρο του Ιακώβου, αδερφό του βενετοκρητικού συγγραφέα Ανδρέα Κορνάρου. Ο Βιτσέντζος, σύμφωνα με αρχειακές πηγές, γεννήθηκε το 1553 και πέθανε το 1613 ή 1614. Με βάση αυτά τα στοιχεία προκύπτει το συμπέρασμα ότι ο «Ερωτόκριτος» γράφτηκε ανάμεσα στα 1590 και 1610.

Ο «Ερωτόκριτος» αντλεί από το δημοφιλές μεσαιωνικό μυθιστόρημα  «Paris et Vienne» του Pierre de la Cypède, που τυπώθηκε το 1487 και γνώρισε μεγάλη διάδοση με μεταφράσεις σε πολλές ευρωπαϊκές γλώσσες. Ωστόσο, ο Κορνάρος που πιθανότατα γνώρισε το έργο από κάποια ιταλική μετάφραση, προχώρησε σε μια δημιουργική διασκευή αντλώντας επίσης από την ελληνική λογοτεχνική παράδοση (δημοτικά τραγούδια), την κρητική (Ερωφίλη), αλλά κι από ιπποτικά μυθιστορήματα. Πρωτεύοντα ρόλο στην εξέλιξη της υπόθεσης του παίζει το θέμα της Μοίρας αλλά κι αυτό των κοινωνικών αντιθέσεων.

Παρά την έντονα ιδιωματική γλώσσα (ομιλουμένη κρητική διάλεκτος κυρίως στο ιδίωμα της Σητείας, με ελάχιστες ιταλικές  λέξεις  και κάποιες πιο λόγιες εκφράσεις), ο «Ερωτόκριτος» ευτύχησε να προκαλέσει το ενδιαφέρον του πνευματικού κόσμου από νωρίς. Ήδη το 1929 διασκευάστηκε σε θεατρική μορφή από τον Δ. Συναδινό  με τη Μαρίκα Κοτοπούλη στο ρόλο της Αρετούσας και το 1966 ο Νίκος Κούνδουρος τον διασκεύασε σε κινηματογραφικό σενάριο. Το έργο επίσης έχει  ασκήσει επίδραση στη νεοελληνική ποίηση (Σολωμός, Ρίτσος, Πρεβελάκης), έχει μελοποιηθεί πολλές φορές και είναι δημοφιλέστατο άκουσμα στην Κρήτη.  Παρατηρούνται επιδράσεις του σε μαντινάδες , ενώ διάφοροι λόγιοι και περιηγητές του 18ου και 19ου αιώνα μαρτυρούν ότι υπήρχαν άνθρωποι στην Κρήτη που ήξεραν όλο το έργο απέξω. Μου είχε πει παλιός ηθοποιός που δεν βρίσκεται πια εν ζωή, ότι σε μια παράσταση του «Ερωτόκριτου» στην Κρήτη πριν από καμιά πενηνταριά χρόνια, ένας ηθοποιός έχασε προς στιγμήν τα λόγια του και μια γιαγιά απ’ το κοινό του τα φώναξε!

Η απήχηση όμως του Ερωτόκριτου πέραν των στενά ελληνικών γεωγραφικών ορίων, πέρασε και σε άλλα μέρη που ανθούσε ο ελληνισμός. Χαρακτηριστική η αναφορά του Σεφέρη ότι στις αρχές του 20ου αιώνα, ο κόσμος στη Σμύρνη επικοινωνούσε εύκολα με το έργο παρά την έντονα ιδιωματική γλώσσα.

Κεντρικό θέμα του ο έρωτας ανάμεσα σε δυο νέους που θα περάσει διάφορα πάθη μέχρι να ευοδωθεί. Η Αρετούσα, κόρη του βασιλιά της αρχαίας Αθήνας Ηρακλή, ερωτεύεται τον Ερωτόκριτο όταν τον βλέπει να κερδίζει μια κονταρομαχία στο παλάτι. Ο πατέρας της εναντιώνεται στην ιδέα του γάμου ανάμεσα στους  δυο νέους, εξορίζει τον Ερωτόκριτο και φυλακίζει την Αρετούσα αφού εκείνη στο εξής αρνείται όλα τα προξενιά που της κάνουν. Στο μεταξύ ξεσπάει πόλεμος, ανάμεσα στους Αθηναίους και τους Βλάχους  στον οποίο πολεμά με πάθος ο Ερωτόκριτος μεταμφιεσμένος σε Σαρακηνό και δίνει την τελική νίκη στον βασιλιά Ηρακλή ύστερα από κρίσιμη μονομαχία . Ο  βασιλιάς προσφέρει στον άγνωστο σωτήρα ολόκληρο το βασίλειό του  σε έκφραση ευγνωμοσύνης. Όμως  εκείνος  ζητά σε γάμο την φυλακισμένη Αρετούσα, που αρχικά αποκρούει την πρόταση μέχρι να τον αναγνωρίσει με σημάδι ένα δαχτυλίδι.

Ο Στάθης Λιβαθινός  έστησε μια παράσταση αλά παλαιά. Χρησιμοποίησε μια πλειάδα πιστών του συνεργατών (από την εποχή της Πειραματικής σκηνής) και προσπάθησε να «σπάσει» το αφηγηματικό μέρος μοιράζοντας το στους ηθοποιούς.  Οι κινήσεις τους, το παιχνίδι και η οικειότητα ανάμεσα σε παλιούς συνεργάτες ανήκει στα θετικά της παράστασης, αλλά παρόλο το κέφι και τη ζωντάνια, η παράσταση δεν  κατάφερε σε καμία περίπτωση να με απογειώσει ή να μου δώσει κάτι καινούργιο. Ό, τι έχω δει στο παρελθόν, το είδα και τώρα. Βέβαια, ο Λιβαθινός  είναι έμπειρος και καλός σκηνοθέτης κι έτσι κατάφερε κι εδώ να βρει δυο τρεις σκηνές που ξεχώρισαν απ’ το σύνολο. Ο  μη εξοικειωμένος με το έργο του Λιβαθινού θεατής, πιθανότατα θα εντυπωσιαστεί. Ο παλιός χρειάζεται κάτι διαφορετικό σαν ύφος…

Ιδιαίτερη μνεία αξίζει στο καταπληκτικό καρουσέλ της  ευφάνταστης Ελένης Μανωλοπούλου. Έδωσε ξεχωριστή νότα στην παράσταση και φυσικά συνετέλεσε θετικά στην κίνηση των ηθοποιών.  Ήταν σαν να τους «έλυσε» σκηνικά, αφού μέχρι τη στιγμή που ανέβηκε η αυλαία κι αποκαλύφθηκε το καρουσέλ, ένιωσα πως υπήρχε μια κινησιολογική αμηχανία.

Η μουσική κυρίως στην έναρξη αλλά και σε μερικά ακόμη σημεία ήταν τόσο έντονη που κάλυπτε τα λόγια των  ηθοποιών. Οι ηθοποιοί έπαιξαν με τις ευκολίες τους και το λέω αυτό χωρίς ν’ αμφισβητώ την ποιότητα τους και κατανοώντας  απόλυτα τη δυσκολία του να παίζεις ένα κείμενο σε ιδιωματική γλώσσα και έμμετρο λόγο.

Έχω την αίσθηση ότι επειδή το Ακροπόλ έχει καταγραφεί στη συνείδηση των θεατρόφιλων ως πολύ ειδικό εμπορικό θέατρο, είναι δύσκολο να «φιλοξενήσει» ομάδες ηθοποιών που έχουν μάθει να δουλεύουν σε άλλης λογικής  χώρους.

Θέατρο Ακροπόλ

«Ερωτόκριτος»

Δραματοποιημένο Έμμετρο Μυθιστόρημα του Βιτσέντζου Κορνάρου 

Δραματουργική επεξεργασία: Έλσα Ανδριανού

Σκηνοθεσία: Στάθης  Λιβαθινός

Σκηνικά -κοστούμια: Ελένη  Μανωλοπούλου

Πρωτότυπη μουσική σύνθεση:  Δημήτρης Μαραμής.

Ερμηνεύουν: Δημήτρης  Ήμελλος, Μαρία Ναυπλιώτου, Γιώτα Φέστα, Ηλίας Μελέτης, Νίκος Καρδώνης, Μαρία  Σαββίδου, Νεφέλη  Κουρή, Πηνελόπη Μαρκοπούλου, Στέλιος Ιακωβίδης, Άρης Τρουπάκης, Γιώργος Χριστοδούλου, Σπύρος Τσεκούρας, Χρήστος Σουγάρης

Advertisements

0 Responses to “«Ερωτόκριτος» στο Ακροπόλ”



  1. Σχολιάστε

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s




Επισκεψιμότητα

  • 196,279 hits

Αρχείο


Αρέσει σε %d bloggers: