«Αμφιτρύων» του Μολιέρου στο αρχαίο θέατρο της Επιδαύρου

Ο Δίας γοητεύεται απ’ την Αλκμήνη σύζυγο του βασιλιά της Θήβας Αμφιτρύωνα και για να την κάνει δική του, παίρνει τη μορφή του άντρα της λίγο πριν αυτός επιστρέψει νικητής από τη μάχη. Με προπομπό τον Ερμή που κι αυτός δανείζεται τη μορφή του δούλου του Αμφιτρύωνα Σωσία, πείθεται η Νύχτα να παρατείνει τη διάρκεια της για να καλύψει τη συνεύρεση Αλκμήνης – Δία.  Όταν όμως την επόμενη μέρα επιστρέφει ο Αμφιτρύωνας, ξεκινάει μια σειρά  από παρεξηγήσεις και διασκεδαστικά περιστατικά που περιπλέκουν ακόμα περισσότερο την κατάσταση. Η λύση θα έρθει από τον από μηχανής Θεό…

Την παραπάνω ιστορία που σαν αποτέλεσμα είχε τη γέννηση του ημίθεου Ηρακλή σκαρφίζεται ο Μολιέρος αντλώντας στοιχεία απ’ την ελληνική μυθολογία, αλλά δανειζόμενος τεχνική απ’ τον θαυμαστό κόσμο της Comedia del’ arte.

Ο Μολιέρος αν κι έχει περάσει στη συνείδηση του κοινού ως κωμικός συγγραφέας, δεν έγραφε αβασάνιστα απλές κωμωδιούλες (sic), αλλά συνήθως στόχευε στη σάτιρα είτε συγκεκριμένων ανθρώπινων ελαττωμάτων ή συμπεριφορών. Ο «Αμφιτρύωνας» ανήκει στη δεύτερη κατηγορία και είναι η τέταρτη φορά – μετά τον «Ταρτούφο», τον «Μισάνθρωπο» και τον «Δον Ζουάν» που ο Μολιέρος στηλιτεύει την υποκρισία. Παράλληλα, στον «Αμφιτρύωνα» θίγονται και μια σειρά από σημαντικά ζητήματα, όπως αυτό της ίδιας της ύπαρξης και της αντίληψης μας γύρω απ’ αυτήν και της θεϊκής εξουσίας.

Την εποχή που παρασταίνεται ο « Αμφιτρύωνας» (1668), στη Γαλλία βασιλεύει ο Λουδοβίκος ο 14ος ή αλλιώς Βασιλιά Ήλιος (Le Roi Soleil). Ο Μολιέρος είναι αγαπητός συγγραφέας της βασιλικής αυλής. Ήδη απ’ το 1665 ο θίασος του είναι ο επίσημος θίασος  του ίδιου του Βασιλιά. Δεν διστάζει ωστόσο ν’ ασκήσει κριτική στον Βασιλιά που εκείνη την εποχή διατηρεί παράνομη σχέση με την Madame de Maintenon. Λέγεται ότι ο σύζυγος της Madame de Maintenon έγινε έξαλλος  με την παράσταση, ενώ ο ίδιος ο Λουδοβίκος την κατευχαριστήθηκε. Και πώς θα μπορούσε να γίνει διαφορετικά αφού ο Μολιέρος με την απαράμιλλη τεχνική του, απ’ τη μια τον κριτικάρει «ξεμπροστιάζοντας» τον κι απ’ την άλλη τον θεοποιεί εξομοιώνοντας τον με τον Δία.

Δεν ξέρω γιατί ο Λευτέρης Βογιατζής συμφώνησε να σκηνοθετήσει Μολιέρο σ’ ένα τόσο ανοιχτό θέατρο. Ο ίδιος δήλωσε ότι αν και στην αρχή τον τρόμαξε η επιλογή του χώρου, σιγουρεύτηκε όταν είδε διάφορες σωζόμενες παραστάσεις από θιάσους της Comedia del’ arte σε ανοιχτούς χώρους με αρχαία ερείπια.

Η Επίδαυρος καλώς ή κακώς είναι ταυτισμένη με το αρχαίο δράμα και παρόλο που τα τελευταία χρόνια έχει παραχωρηθεί και σ’ άλλα είδη, ένα είναι το δεδομένο που δεν μπορεί κανείς να παρακάμψει. Η ακουστική. Ο λόγος πρέπει ν’ ακούγεται κι αυτό σημαίνει ότι οι ηθοποιοί οφείλουν να έχουν καλά ασκημένες φωνές, να μην γίνεται βοηθητική χρήση μικροφώνων (γιατί έτσι ακυρώνεται η ουσία της επιλογής του χώρου) και να είναι «ανοιχτό» (sic)  το θέαμα. Δεν είναι π.χ δυνατόν να παιχτεί επιτυχώς στην Επίδαυρο ψυχολογικό δράμα δωματίου.  Επιπροσθέτως, η κωμωδία σαν είδος  (όχι η αττική) έχει κάποια χαρακτηριστικά που δεν υπακούουν στους κανόνες της Επιδαύρου. Ο ρυθμός της, η κίνηση του ηθοποιού, ο ατακαριστός λόγο, οι χειρονομίες, οι εκφράσεις του προσώπου κόκ είναι πράγματα που θες ν’ ακούς και να βλέπεις καλύτερα κι αυτό δεν γίνεται παρά να χαθεί σ’ ένα τόσο μεγάλο θέατρο.

Έχω την εντύπωση ότι αν η ίδια παράσταση παιζόταν σε κλειστό χώρο, θα είχε τη μαγεία εκείνη που χαρακτηρίζει όλες τις δουλειές του Βογιατζή.

Έχω γράψει και παλιότερα ότι τον  Βογιατζή τον θαυμάζω. Παρακολουθώ ανελλιπώς τις παραστάσεις του τα τελευταία χρόνια και ακόμα διατηρώ στη μνήμη μου εικόνες απ’ αυτές.Ο Λευτέρης Βογιατζής είναι σημαντικός σκηνοθέτης. Συγκεντρωτικός και με εμμονή στη λεπτομέρεια προκειμένου να πετύχει την αισθητική αρτιότητα που επιζητεί, κάνει μακροχρόνιες πρόβες κι έχει «δεθεί» τεχνικά με πολύ μικρής κλίμακα σκηνή. Αυτό είναι σημαντικό να ειπωθεί γιατί έστω και υποσυνείδητα, είναι σαν να έχει μάθει να στήνει τις δουλειές του καλύτερα σε μικρούς και κλειστούς χώρους.

Ο «Αμφιτρύωνας» είχε καλές στιγμές, αλλά η γενική εντύπωση ήταν ότι επρόκειτο για μια παράσταση χωρίς νεύρο και ζωντάνια και με έκδηλα σημάδια υποκριτικής και σκηνοθετικής αμηχανίας. Επίσης, υπήρχαν  σημαντικά προβλήματα ακουστικής σε όλη σχεδόν τη διάρκεια της παράστασης, ανάλογα με το πού ήταν στραμμένοι οι ηθοποιοί.

Μου άρεσε το γαϊτανάκι της έναρξης, οι ηθοποιοί που κρέμονταν σαν μαριονέτες έρμαια στη βούληση των Θεών, η Νύχτα στρογγυλοκαθισμένη στον θρόνο της, ο Ερμής στα ξυλοπόδαρά του, οι εμφανείς επιρροές απ’ την μεγάλη παράδοση της Comedia del’ arte που σοφά χρησιμοποίησε ο Βογιατζής αφού κι ο ίδιος ο Μολιέρος είχε εμπνευστεί απ’ αυτήν.

Δεν μου άρεσαν οι ήχοι ζώων και πουλιών, κάλυπταν κάποιες φορές τις φωνές των ηθοποιών. Δεν κατάλαβα τη μεταμόρφωση της Νύχτας σε υποβολέα που έφερνε βόλτα την ορχήστρα παραπαίοντας σε ψηλά τακούνια και διορθώνοντας τους ηθοποιούς.

Δεν μου άρεσε που οι ηθοποιοί έμοιαζαν σαν να είχαν χωριστεί σε δύο κατηγορίες: σ’ αυτούς που υπάκουσαν περισσότερο στη σκηνοθετική γραμμή και σ’ αυτούς που ακολούθησαν το ένστικτό τους για να σωθούν. Θα ξεχωρίσω από πλευράς ερμηνειών τον Νίκο Κουρή, τον Χρήστο Λούλη και τον Γιώργο Γάλλο. Βρήκα αδιάφορη την Αλκμήνη της Μουτούση, λίγη την Κλεάνθη της Σαουλίδου, απολαυστική τη Γουλιώτη ως Νύχτα αλλά κουραστική ως υποβολέα και δυστυχώς πολύ κακό τον Ήμελλο που μπαλαφάριζε  συνεχώς κι έδωσε έναν καρτουνίστικο Σωσία στερώντας μας απ’ τις δραματικές αποχρώσεις του ρόλου που τόσο έντεχνα έχει δημιουργήσει ο Μολιέρος.

Εξαιρετική η μετάφραση της Χρύσας Προκοπάκη, ενδιαφέρουσα η άποψη των κοστουμιών του Μέντη με κυρίαρχο ενιαίο χρώμα το πράσινο, ευρηματικό το σκηνικό της Μανιδάκη.

Αρχαίο θέατρο της Επιδαύρου

«Αμφιτρύων» του Μολιέρου

Μετάφραση: Χρύσα Προκοπάκη

Σκηνοθεσία: Λευτέρης Βογιατζής

Σκηνικά: Εύα Μανιδάκη

Κοστούμια: Άγγελος Μέντης

Μουσική: Δημήτρης Καμαρωτός

Κίνηση: Ερμής Μαλκότσης

Φωτισμοί: Λευτέρης Παυλόπουλος

Βοηθοί σκηνοθέτη: Ελένη Ευθυμίου, Χάρης Φραγκούλης

Βοηθοί ενδυματολόγου: Ελένη Καριώρη, Ευσταθία Ραφτοπούλου

Διανομή:

Ερμής: Χρήστος Λούλης

Νύχτα: Στεφανία Γουλιώτη

Σωσίας: Δημήτρης Ήμελλος

Δίας: Νίκος Κουρής

Αλκμήνη: Αμαλία Μουτούση

Κλεάνθη: Εύη Σαουλίδου

Αμφιτρύων: Γιώργος Γάλλος

Στρατηγοί :
Κωνσταντίνος Αβαρικιώτης,
Κωνσταντίνος Ασπιώτης,
Κωνσταντίνος Γιαννακόπουλος,
Ανδρέας Κωνσταντίνου,
Χάρης Φραγκούλης,
Νικόλας Χανακούλας

 

Advertisements

1 Response to “«Αμφιτρύων» του Μολιέρου στο αρχαίο θέατρο της Επιδαύρου”


  1. 1 lykos stav Αύγουστος 12, 2012 στο 1:01 μμ

    Μέτρια η αποτελεσματικότητα του εγχειρήματος. Μια παράσταση εντελώς επίπεδη χωρίς πλοκή, χωρίς εξέλιξη, χωρίς σκιαγράφηση των χαρακτήρων του έργου….


Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s




Επισκεψιμότητα

  • 196,279 hits

Αρχείο


Αρέσει σε %d bloggers: