«Ah Smyrna’m, Güzel Izmir’ im» στο Φεστιβάλ Αθηνών 2013

 

photo1

Πέρυσι τον Οκτώβριο που βρέθηκα στην Κωνσταντινούπολη, έμενα κοντά στο Θέατρο του Πέραν κι έτσι μια μέρα που περνούσα από μπροστά, η παράσταση για τη Σμύρνη μου κίνησε το ενδιαφέρον. Ήταν και γεμάτος ο περυσινός χρόνος από εκδηλώσεις για την επέτειο των 90 χρόνων απ’ την καταστροφή της Σμύρνης κι έτσι σκέφτηκα ότι μετά τις εκθέσεις, τα ντοκιμαντέρ και τα διαβάσματα, μια θεατρική παράσταση και μάλιστα από Τούρκους συντελεστές θα ήταν η κατάλληλη κορύφωση στις εκδηλώσεις μνήμης.

Τα έφερε έτσι η τύχη που τελικά δεν μπόρεσα να δω το «Ah Smyrna’m, Güzel Izmir’ im» στο Πέραν, το είδα όμως με μεγάλη χαρά χθες το βράδυ αφού παρουσιάζεται για 2 μέρες (5&6 Ιουνίου) στο Φεστιβάλ Αθηνών.

Δεν γνωρίζω καθόλου πως είναι το θέατρο στη σύγχρονη Τουρκία και ειδικότερα στην Κωνσταντινούπολη. Δεν ξέρω αν πηγαίνουν ξένοι θίασοι εκεί, αν ταξιδεύει το ίδιο σε διεθνή φεστιβάλ, αν το θεατρόφιλο κοινό έχει έρθει σε επαφή με τα σύγχρονα ρεύματα από Ευρώπη και Αμερική, αν έχουν καλούς ηθοποιούς, συγγραφείς, σκηνοθέτες.

Αυτό που είδα ήταν μια παράσταση αισθητικής περασμένων δεκαετιών για τα ελληνικά και διεθνή (στον βαθμό που γνωρίζω) δεδομένα. Μια σαφώς οριοθετημένη σκηνή, ένα σκηνικό που γυρνάει απέξω προς τα μέσα στη δεύτερη πράξη, ρεαλιστική απεικόνιση στον χώρο και τον χρόνο, σωστό κι ελεγχόμενο  παίξιμο στα όρια του απολύτως καθωσπρέπει.

Για να είμαι ειλικρινής, δεν περίμενα κάτι διαφορετικό. Η εικόνα που έχω από την πληθώρα των τουρκικών σειρών στην ελληνική τηλεόραση είναι αυτή μιας συντηρητικής παρουσίασης μιας ακόμα συντηρητικότερης κοινωνίας. Ψάχνουν τον δρόμο τους. Απευθύνονται σε μεγάλο, τεράστιο κοινό εξαιρετικά ανομοιογενές και πρέπει να παράγουν με στόχο την τηλεθέαση και το κέρδος. Για το θέατρο δεν ξέρω όπως έγραψα και παραπάνω. Υποθέτω ότι το κοινό είναι πιο ψαγμένο απ’ αυτό της τηλεόρασης όπως άλλωστε και οπουδήποτε στον κόσμο. Οι διαφορετικές απαιτήσεις επομένως διαμορφώνουν και διαφορετικό αισθητικό αποτέλεσμα.

Το  εντυπωσιακό όμως με το «Ah Smyrna’m, Güzel Izmir’ im» δεν είναι η αισθητική της παράστασης, αλλά η πρωτοβουλία, το εγχείρημα και το αποτέλεσμα. Τούρκοι συντελεστές απ’ τον πρώτο ως τον τελευταίο, τολμούν να ξεπεράσουν ταμπού, μίση κι έριδες δεκαετιών και να καταπιαστούν μ’ ένα θέμα που είχε πληγές και θύματα εκατέρωθεν. Η συγγραφέας Nesrin Kazankaya σοφά επιλέγει να μιλήσει κυρίως για την ανταλλαγή των πληθυσμών κι όχι τόσο για την Καταστροφή της Σμύρνης.

Παρακολουθούμε έτσι τις τελευταίες μέρες μιας μεγαλοαστικής ελληνικής οικογένειας στη Σμύρνη λίγο προτού αναγκαστούν λόγω της Συνθήκης της Λωζάνης ν’ αναχωρήσουν για την άγνωστη Αθήνα. Στο σπίτι που έζησαν οι ίδιοι αλλά και γενιές προγόνων τους νοσταλγούν τα παλιά, θυμώνουν με τη νέα κατάσταση, αναζητούν τη νέα τους ταυτότητα(…»και γιατί να μην αλλάξουμε υπηκοότητα και γιατί να μην δηλώσουμε ότι αλλάζουμε θρησκεία και μετά ν’ αλλάξουμε πάλι …τι σημασία έχει πώς θα μας αποκαλούν αν μέσα μας είμαστε οι ίδιοι πάντα…«) αναγκάζονται ν’ αποφασίσουν τι θα πάρουν στις αποσκευές και τι θ’ αφήσουν πίσω τους, συλλογίζονται το δράμα κι απ’ τις δύο πλευρές. Άγνωστοι αυτοί μεταξύ αγνώστων θα πάνε σε μια άλλη πόλη, κάποιοι άλλοι άγνωστοι από την Κρήτη («…θα είναι τούρκοι αλλά δεν θα μιλούν τη γλώσσα…) θα εγκατασταθούν στη γη τους, πιθανόν και στο σπίτι τους.

Στις τελευταίες αυτές ώρες πριν τη μεγάλη αναχώρηση, την οικογένεια συντρέχουν η τούρκισσα υπηρέτρια με τον αδερφό της και το ανήλικο αγόρι της.

Τα γεγονότα κι η ένταση θα δημιουργήσουν αναπόφευκτα προστριβές ανάμεσα στα πρώην αφεντικά και τους υπηρέτες, αλλά τελικά θα βρουν τρόπο να γεφυρώσουν τις διαφορές που έχει γεννήσει η νέα τάξη πραγμάτων μέσω της κοινής για αιώνες συμπόρευσης και του πολιτισμού. Υψώνοντας τα ποτήρια τους σε μια τελευταία πρόποση, πίνουν στο Αιγαίο που θα βρίσκεται στο εξής ανάμεσα τους, αλλά θ’ αποτελεί πάντα κοινό σημείο αναφοράς για τους δυο λαούς και παλιά κοσμοπολίτικη ανάμνηση πριν τις κοινωνίες των εθνών και της ομοιογένειας…

Η παράσταση συγκίνησε πολύ το κοινό που την παρακολούθησε χθες το βράδυ, αφού πέραν του προφανούς όσον αφορά στο θέμα που αναμφίβολα είναι πόλος έλξης για το ελληνικό κοινό, οι ηθοποιοί μιλούσαν κι ελληνικά και όλα τα τραγούδια που ακούστηκαν ήταν παλιά σμυρνέικα.

Η θεατρική ομάδα του Πέραν έκανε την αρχή κι ελπίζω να υπάρξει και συνέχεια.

Έχω μόνο δυο παρατηρήσεις η μία εκ των οποίων αφορά στη μετάφραση. Καταλαβαίνω ότι δεν υπάρχουν παρά ελάχιστοι Έλληνες που να μπορούν να μεταφράσουν απ’ τα τουρκικά. Όμως χρειάζεται αυτός που θα επιλέγεται κάθε φορά να μιλάει καλά και την τρέχουσα ελληνική κι έτσι να μην φαίνονται αστείες οι λέξεις ή η σύνταξη παραπέμποντας σε γλώσσα που δεν είναι καθόλου δόκιμη.

Η δεύτερη παρατήρηση έχει να κάνει με την έλλειψη σε υλικό του θεάτρου στην αγγλική γλώσσα. Αγόρασα το πρόγραμμα ως ενθύμιο αλλά δεν μπορώ να το διαβάσω αφού είναι στα τουρκικά. Ήθελα ν’ αγοράσω το πολύ ενδιαφέρον (έτσι μου φάνηκε) βιβλίο για τα 10 χρόνια του θεάτρου του Πέραν, αλλά κι αυτό ήταν μόνο στα τουρκικά.

Αν το τουρκικό θέατρο θέλει να κάνει αισθητή την παρουσία του προς τα έξω -και το εύχομαι – πρέπει να μπορέσει να ξεπεράσει τον σκόπελο της γλώσσας.  Η εσωστρέφεια δεν είναι καθόλου συμβατή με την θεατρική τέχνη.

photo4

photo2

photo3

Θέατρο Πέρα

«Ah Smyrna’m, Güzel Izmir’ im» 

Σκηνοθεσία:Nesrin Kazankaya

Δραματουργία:Şafak Eruyar

 Σκηνικά: Başak Özdoğan

Κοστούμια: Fatma Öztürk

Φωτισμοί – Βοηθός σκηνοθέτη: Zeynep Özden

Διανομή
Ελένη: Aysan Sümercan
Κωνσταντίνος: Muhammet Uzuner
Ιωάννα: Nesrin Kazankaya
Πολυξένη: Defne Halman / Başak Meşe
Ηλίας: Emre Çakman
Μεχμέτ: Doğan Akdoğan
Μουζεγιέν: Linda Çandır
Θεοδώπουλος:İlker Yiğen
Λευκοθέα: Selin Sevdar
Αλί Ριζά: Asır Akkaya

Μετάφραση υπέρτιτλων

Ροδή Τομουρτζούκγκιουλ

Advertisements

0 Responses to “«Ah Smyrna’m, Güzel Izmir’ im» στο Φεστιβάλ Αθηνών 2013”



  1. Σχολιάστε

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s




Επισκεψιμότητα

  • 195,839 hits

Αρχείο


Αρέσει σε %d bloggers: