«Ο εχθρός του λαού» στο Φεστιβάλ Αθηνών 2013


ipsen

Σε μια παραθαλάσσια λουτρόπολη, ο γιατρός Στόκμαν ανακαλύπτει ότι το νερό των ιαματικών λουτρών είναι μολυσμένο κι επικίνδυνο για τη δημόσια υγεία. Στην προσπάθεια του να ενημερώσει τους πολίτες έρχεται αντιμέτωπος με τα συμφέροντα της τοπικής κοινωνίας και τον αδερφό του που είναι δήμαρχος της πόλης. Η αποκάλυψη θα στοιχίσει ακριβά. Τα λουτρά θα πρέπει να κλείσουν και η δημοτική επιχείρηση θα χάσει μεγάλο μέρος απ’ τα έσοδα της. Ο γιατρός δεν αργεί να διαπιστώσει ότι ακόμα κι αυτοί που αρχικά τάχθηκαν με το μέρος του, σύντομα θα του γυρίσουν την πλάτη. Βρίσκεται ξαφνικά μόνος εναντίον του «κοινού συμφέροντος»…

Νομίζω πως δεν χρειάζεται περαιτέρω περιγραφή για να διαπιστώσει κανείς τη διαχρονικότητα του ιψενικού έργου. Γραμμένο μόλις το 1882, το έργο του μεγάλου νορβηγού δραματουργού αποτελεί διαρκές σημείο αναφοράς αφού ο πόλεμος των συμφερόντων στην ιστορία της ανθρωπότητας καλά κρατεί. Η διαφθορά της εξουσίας και η χειραγώγηση της μάζας από την πολιτική ηγεσία βρίσκονται κάτω από την κριτική ματιά του Ίψεν, ενώ στα χέρια του Thomas Ostermeier η παράσταση πάει τους προβληματισμούς του συγγραφέα ένα βήμα παραπέρα.

Ο Ostermeier είναι ένας σκεπτόμενος σκηνοθέτης με απόλυτη συναίσθηση της εποχής του. Η τάση του να καταπιάνεται με τα κλασικά κείμενα προσπαθώντας να τα δει μέσα από μια πιο σύγχρονη ματιά, δεν θα πρέπει να μας ξενίζει. Στην πραγματικότητα, στόχος του δεν είναι να παραλλάξει το αρχικό κείμενο, αλλά να ερευνήσει κατά πόσο αυτό μπορεί να σταθεί στην εποχή μας. Νομίζω δεν θα μπορούσε να βρει καλύτερο παράδειγμα απ’ τον «Εχθρό του λαού». Σε μια εποχή που η Ευρώπη γνωρίζει τη μεγαλύτερη κρίση στη σύγχρονη ιστορία της, σε επίπεδο πολιτικής, οικονομίας και κοινωνικών δομών, ο «Εχθρός του λαού» έρχεται να διερευνήσει τα όρια της ανθρώπινης ελευθερίας.

Στο πρωτότυπο κείμενο, ο Ίψεν δια στόματος Στόκμαν διδάσκει μέχρι πού είναι ικανός να φτάσει ένας ελεύθερος άνθρωπος. Στην παράσταση της Schaubühne, ο Στόκμαν δεν είναι απλώς ένας ελεύθερος άνθρωπος, αλλά ένας άνθρωπος με πλήρη συναίσθηση της ευθύνης που αναλαμβάνει. Η απόφαση του να μιλήσει δημόσια με όποιο κόστος θα τον μεταβάλει σε εχθρό του « κοινού καλού», του «δημόσιου συμφέροντος» σε «εχθρό του λαού» τελικά- ανάλογα με την οπτική γωνία που θα επιλέξει κανείς να δει το έργο κι ο ίδιος θα πρέπει να ζήσει με την απόφαση του. Οι ηθικές ευθύνες άλλωστε είναι ένα  καίριο ζήτημα της εποχής μας και στην περίπτωση του εγχώριου  μικρόκοσμου μας είναι σύνηθες το φαινόμενο να πετάμε το μπαλάκι αλλού αποποιούμενοι την παραμικρή ευθύνη.

Αναμφίβολα, το  πιο ενδιαφέρον κομμάτι της παράστασης, αυτό που σίγουρα προκάλεσε συζητήσεις ανάμεσα στους θεατές, υπήρξε το « άνοιγμα προς το κοινό»… Στο πρωτότυπο κείμενο, υπάρχει ένα σημείο που ο γιατρός Στόκμαν προσπαθεί να πείσει τους πολίτες για τις απόψεις του κατά τη διάρκεια μιας δημόσιας ομιλίας. Αυτός ο λόγος στην παράσταση της  Schaubühne αντικαταστάθηκε από την «Επικείμενη Εξέγερση», μανιφέστο του 2008 στη Γαλλία από την Αόρατη επιτροπή.  Το περιεχόμενο του μανιφέστο προβλέπει την κατάρρευση του καπιταλισμού και μιλάει για ακραίες ριζοσπαστικές λύσεις. Αυτό το αντιεξουσιαστικό κείμενο εκφωνείται στην παράσταση και αρχίζει ένα διαδραστικό κομμάτι διάρκειας περίπου 6-7 λεπτών κατά το οποίο οι θεατές καλούνται να πούνε ελεύθερα τη γνώμη τους. Το κείμενο είναι αρκετά δυνατό αφού αμφισβητεί ακόμα και τη δημοκρατία ως πολίτευμα και υπονοεί ότι για ν’ αλλάξουν τα πράγματα θα χρειαστεί κατά πάσα πιθανότατα βία.

Στην παράσταση που παρουσιάστηκε την περασμένη βδομάδα στο φεστιβάλ Αθηνών, πολλοί ήταν αυτοί που ήθελαν να μιλήσουν και το έπραξαν πράγμα καθόλου περίεργο αν σκεφτεί κανείς ότι η υπάρχουσα πολιτική κατάσταση έχει δημιουργήσει αδιέξοδα κι η έμφυτη τάση του νεοέλληνα είναι να τα καλύψει δια του (μονο)λόγου. Λίγοι θεατές αποχώρησαν δυσαρεστημένοι εκείνοι την ώρα προφανώς μη αντιλαμβανόμενοι το κόνσεπτ (sic) του σκηνοθέτη. Ευτυχώς, το θέατρο καλύπτει οργανωτικά τα κενά που σε άλλες περιπτώσεις της δημόσιας ζωής θα έμεναν ανοιχτά κι ακόμα θα μιλούσαμε… Οι συντελεστές της παράστασης εντάσσουν πλήρως αυτό το κομμάτι- άνοιγμα στο κοινό στο σώμα της παράστασης, το ελέγχουν απόλυτα και το σταματούν σε συγκεκριμένο χρόνο.

Ο σκηνοθέτης αφήνει ανοιχτό το τέλος του έργου και συνεπώς ελεύθερη και την κρίση μας ανάλογα με το τι θεωρούμε ότι θα επιλέξει ο βασικός ήρωας, τα χρήματα ή την αλήθεια.

Schaubühne – Thomas Ostermeier

«Ο εχθρός του λαού»  του Ερρίκου Ίψεν

 

Προσαρμογή-Δραματουργία: Florian Borchmeyer
Σκηνοθεσία: Thomas Ostermeier
Σκηνικά: Jan Pappelbaum
Κοστούμια: Nina Wetzel
Μουσική: Malte Beckenbach, Daniel Freitag
Δραματουργία: Florian Borchmeyer
Φωτισμοί: Erich Schneider
Παίζουν: Stefan Stern (Θωμάς Στόκμαν), Ingo Hülsmann (Δήμαρχος, Πέτερ Στόκμαν), Eva Meckbach (Κυρία Στόκμαν), Christoph Gawenda (Χόβσταντ), David Ruland (Άσλακσεν), Moritz Gottwald (Μπίλλινγκ), Thomas Bading (Μόρτεν Κιλ)

Advertisements

0 Responses to “«Ο εχθρός του λαού» στο Φεστιβάλ Αθηνών 2013”



  1. Σχολιάστε

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s




Επισκεψιμότητα

  • 197,108 hits

Αρχείο


Αρέσει σε %d bloggers: