«Μεφίστο» στο Δημοτικό θέατρο Πειραιά

 

Mefisto

Το «Μεφίστο-μυθιστόρημα μιας καριέρας» γράφεται κι εκδίδεται στα γερμανικά το 1936 στην Ολλανδία, όπου έχει καταφύγει απ’ το 1933 αυτοεξόριστος ο Klaus Mann.

Η οικογένεια Mann ήταν αντίθετη στο ναζισμό. Ο ίδιος ο πατέρας του Klaus, ο Thomas Mannσε διάλεξη που έδωσε στο Βερολίνο το 1930 κατήγγειλε δημοσίως τον εθνικοσοσιαλισμό κι ενθάρρυνε τους εργάτες ν’ αντισταθούν στη βαρβαρότητα των ναζί. Απηύθυνε μάλιστα έκκληση για συγκρότηση ενός κοινού μετώπου καλλιεργημένων αστών της σοσιαλιστικής κι εργατικής τάξης. Οι Ναζί έκαψαν δημόσια τα βιβλία του Κlaus Μann και του θείου του Heinrich, αποφεύγοντας ν’ αγγίξουν αυτά του Thomas Mannφοβούμενοι τη δημόσια κατακραυγή που θα είχε η καταστροφή του έργου ενός νομπελίστα.

Για σειρά ετών το «Μεφίστο» ήταν κάτι σαν το απαγορευμένο έργο της Γερμανίας. Θεωρώντας ότι ο Klaus Mann«φωτογραφίζει» τον ηθοποιό Gustaf Gründgen με τον οποίο συνδεόταν φιλικά και συγγενικά (είχε παντρευτεί την αδερφή του Mann), το αμφιλεγόμενο ταλέντο του, τον αριβισμό και την άνοδο του σε ηγετικές θέσεις του πολιτισμού χάρη στη φιλία του με τα ανώτερα στελέχη της ναζιστικής ηγεσίας, ο θετός γιος του ηθοποιού το 1964 ξεκινά δικαστικό αγώνα για να εμποδίσει την κυκλοφορία του «Μεφίστο» στο Δυτικό Βερολίνο. Στη Γερμανία το μυθιστόρημα κυκλοφόρησε αυτούσιο το 1956 αρχικά στο Ανατολικό Βερολίνο και το 1963 σε μια έκδοση που περιελάμβανε τα άπαντα του Klaus Mann). Χάνει τον δικαστικό αγώνα κι ασκεί έφεση ενώ στο μεταξύ κυκλοφορεί το βιβλίο με άδεια του δικαστηρίου με τον εκδότη να αναφέρει στον πρόλογο του ότι: […]κι  αν ακόμα δεν παραβλέπονται αναφορές σε πρόσωπα εκείνης της εποχής, πάντως αυτός πρώτα απ’ όλα έδωσε μορφή στα πρόσωπα του μυθιστορήματος με την ποιητική του φαντασία. Όλα το πρόσωπα του έργου παριστάνουν τύπους, όχι πορτρέτα[…]

Η δίκη του Μεφίστο θεωρείται η πιο γνωστή λογοτεχνική δίκη της γερμανικής μεταπολεμικής περιόδου. Η σύγκρουση μεταξύ των κάποτε φίλων του KlausMann και του Gustaf Gründgen ονομάστηκε «μονομαχία των νεκρών». Αξίζει να σημειωθεί ότι όσο ζούσε ο Gustaf Gründgen δεν κατέφυγε ο ίδιος σε δικαστήριο, αλλά είχε καταβάλει κάθε προσπάθεια ήδη από το 1956 να εμποδίσει τρεις με τέσσερεις εκδοτικούς οίκους να εκδώσουν το βιβλίο στη Δυτική Γερμανία. Είχε  αγοράσει επίσης μέσω αντιπροσώπου όλα τα αντίτυπα που πέρασαν τα σύνορα και έφτασαν στη Δυτική Γερμανία.

Μέσα από μια δικαστική περιπέτεια που κράτησε σχεδόν μια δεκαετία και κατά τη διάρκεια της οποίας τέθηκαν σε δημόσιο διάλογο θέματα δημιουργίας κι ελευθερίας της τέχνης, η απόφαση δικαιώνει το «Μεφίστο» το 1971. Δέκα χρόνια κυκλοφορεί τελικά στη Δυτική Γερμανία και  η Ariane Mnouchkine το διασκευάζει για το θέατρο κάνοντας το έτσι γνωστό σε μεγάλη μερίδα του κοινού.

Όποια κι αν είναι η πραγματικότητα που κρύβεται πίσω απ’ το «Μεφίστο», ο Klaus Mannμας άφησε μια σημαντική παρακαταθήκη καταγράφοντας τα κοινωνικά και πολιτικά γεγονότα που οδήγησαν στην άνοδο των εθνικοσοσιαλιστών σε μια Γερμανία που υπέφερε και που είχε βγει ήδη πληγωμένη και ταπεινωμένη απ’ τον Μεγάλο πόλεμο. Το χρονικό της ανόδου του Χίτλερ στην εξουσία παράλληλα με την άνοδο και την εδραίωση διεθνώς της φήμης του ηθοποιού που είναι το κύριο πρόσωπο του έργου του είναι μια έντονη κριτική στο τέρας που θέριεψε εκείνα τα σκοτεινά χρόνια και κύλησε την ανθρωπότητα στο αίμα.

Αξίζει ν’ αναφερθεί ότι ο ίδιος ο συγγραφέας ποτέ δεν παραδέχτηκε ότι το «Μεφίστο» αποτελεί σαφή αναφορά σε υπαρκτά πρόσωπα. Το 1936 σε επιστολή του προς την «Παρισινή Ημερησία», αναφέρει χαρακτηριστικά:[…]όχι, ο Μεφίστο μου δεν είναι αυτός ή εκείνος. Μέσα του συντρέχουν πολλών ειδών «χαρακτηριστικά» μαζί. Εδώ δε πρόκειται για «πορτρέτο» αλλά για ένα συμβολικό τύπο. Ο αναγνώστης θα κρίνει, αν ακόμα αυτός είναι άνθρωπος ζωντανός, θεωρημένος και σχηματισμένος ποιητικά […]

mefisto2
Η παράσταση του Νίκου Μαστοράκη ήταν ένας πραγματικός άθλος. Ο Μεφίστο που διασκεύασε η Mnouchkine διαδραματίζεται σ’ ένα θέατρο του Αμβούργου. Οι σχέσεις των ηθοποιών τόσο μεταξύ τους όσο και με τους ανθρώπους που κάνουν βοηθητικές δουλειές στο θέατρο καθορίζονται μέσα από την απειλή του ναζισμού που αργά και μεθοδικά κερδίζει έδαφος εξαπατώντας συνειδήσεις και καθορίζοντας τις τύχες της ανθρωπότητας.

Μέσα σε  τρεις ώρες καταγραφής της προπολεμικής γερμανικής περιόδου ο σημερινός θεατής δεν αποφεύγει τις εμφανείς αναλογίες με τη σημερινή κοινωνικοπολιτική κατάσταση τόσο στα καθ’ ημάς όσο και στην υπόλοιπη Ευρώπη. Ο Μεφίστο ως αρχετυπικό σύμβολο του Goethe είναι παρών με την ελκυστική προσφορά του κάθε φορά που ο άνθρωπος βάζοντας μπροστά το ένστικτο κι όχι τη λογική εναποθέτει απερίσκεπτα την τύχη σε  Σωτήρες αγνοώντας το τίμημα…

Οι ηθοποιοί έδωσαν όλοι αξιόλογες ερμηνείες με πρωτοστατούντες τον Χάρη Φραγκούλη και την Κωνσταντίνα Τάκαλου που ήταν πραγματικοί δεξιοτέχνες.

Άξιοι όλοι οι συντελεστές από τη μουσική και την κίνηση μέχρι τους φωτισμούς και τα σκηνικά και κοστούμια.

Φιλοξενείται στο ανακαινισμένο Δημοτικό θέατρο του Πειραιά και από Σεπτέμβρη θα παίζεται στο Εθνικό θέατρο.

«Μεφίστο» των Αριάν Μνουσκίν – Κλάους Μαν

Μετάφραση:  Λουίζα Μητσάκου

Σκηνοθεσία: Νίκος Μαστοράκης

Δραματουργική επεξεργασία (σε συνεννόηση με την Αριάν Μνουσκίν): Νίκος Μαστοράκης

Σκηνικά – Κοστούμια: Νίκος Μαστοράκης

Μουσική: Σταύρος Γασπαράτος

Φωτισμοί: Σάκης Μπιρμπίλης

Κίνηση: Αμάλια Μπένετ

Μουσική διδασκαλία: Μελίνα Παιονίδου

Βοηθός σκηνοθέτη: Τόμμυ Σκλάβος

Βοηθός σκηνογράφου: Αμαλία Θεοδωροπούλου

Βοηθός χορογράφου: Χρήστος Πολυμενάκος

Διανομή:

Έρικα Μπρύκνερ: Μαρίνα Ασλάνογλου

Καρόλα Μάρτιν: Βίκυ Βολιώτη

Μύριαμ Γκότσαλκ: Μαρία Ζορμπά

Τραγουδίστρια – Έμελυν: Δανάη Κατσαμένη

Εκδότης – Γιόστινκελ: Θύμιος Κούκιος

Όττο Ούλριχ: Αλέξανδρος Λογοθέτης

Κυρία Εφόυ: Υβόνη Μαλτέζου

Γιούλιους: Στέφανος Μουαγκιέ

Θεόφιλος Σάρντερ: Άλκης Παναγιωτίδης

Λούντβιχ: Γιώργος Παπαπαύλου

Λορέντζο: Τάσος Πυργιέρης

Τερέζα φον Χέρτσφελντ: Γιούλικα Σκαφιδά

Κνουρ: Γιάννης Στόλλας

Πάμελα φον Νίμπουρν: Κωνσταντίνα Τάκαλου

Χανς Μίκλας: Χάρης Τζωρτζάκης

Χέντρικ Χέφγκεν: Θάνος Τοκάκης

Άλεξ: Ένκε Φεζολλάρι

Κλάους Μπρύκνερ: Χάρης Φραγκούλης

Τόμας Μπρύκνερ: Μηνάς Χατζησάββας

Μάγκνους Γκότσαλκ: Νίκος Ψαρράς

Πιάνο: Λήδα Μανιατάκου

 

Οι πληροφορίες για  το χρονικό εκδόσεων του «Μεφίστο» και τη δικαστική περιπέτεια αντλήθηκαν από την εισαγωγή στο βιβλίο Μεφίστο – Μυθιστόρημα μιας καριέρας, μτφ. Α. Ηλιόπουλος, εκδόσεις Ευρωεκδοτική, Αθήνα 1982).

Advertisements

0 Responses to “«Μεφίστο» στο Δημοτικό θέατρο Πειραιά”



  1. Σχολιάστε

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s




Επισκεψιμότητα

  • 195,833 hits

Αρχείο


Αρέσει σε %d bloggers: