«Αδερφοί Καραμάζοφ» στο θέατρο Τέχνης

aderfoi karamazof

Η ανάγκη του να μιλήσει για όσα θεολογικά ζητήματα τον απασχολούσαν, η αγωνία του για την ανθρώπινη ύπαρξη, την πάλη του καλού και του κακού, τα όρια της ατομικής ελευθερίας και της διαχείρισης της αποκρυσταλλώνονται στο τελευταίο έργο της συγγραφικής παραγωγής του Ντοστογιέφσκι.

Οι «Αδερφοί Καραμάζοφ» που γράφτηκαν μεταξύ του 1879 και 1880 θεωρήθηκαν το κορυφαίο μυθιστόρημα του συγγραφέα που στις αρχικές του προθέσεις ήταν να προσθέσει άλλα δύο μέρη προκειμένου να συνθέσει μια τριλογία με το όνομα «Η Ζωή ενός μεγάλου Αμαρτωλού». Παρόλα αυτά, έμεινε ανολοκλήρωτο αφού ο θάνατος του το 1881 έμελλε να το καταστήσει ως το τελευταίο του έργο.

Ο Ντοστογιέφσκι τοποθετεί χρονικά το μυθιστόρημα στα τέλη του 1860, όταν καταργείται η δουλοπαροικία στην τσαρική Ρωσία και γεννιούνται ελπίδες για την έναρξη μιας καλύτερης και δικαιότερης εποχής. Η ιστορία υφαίνεται γύρω από την οικογένεια Καραμάζοφ και συγκεκριμένα ερευνά τη σχέση του πατέρα με τους τρεις γιους του. Ο αναγνώστης συναντά αυτή την ιδιόμορφη οικογένεια σε μια στιγμή έντονης σύγκρουσης ανάμεσα στον πατέρα Φιοντόρ Πάβλοβιτς Καραμάζοφ, έναν δύστροπο, μέθυσο και βίαιο γαιοκτήμονα και τον πρωτότοκο γιο Μίτια που διεκδικεί ένα ποσό απ’ την οικογενειακή περιουσία. Η κορύφωση θα έρθει με τον θάνατο του πατέρα και θα «φωτογραφήσει» τον Μίτια ως τον πιο βολικό ένοχο αφού θα είχε κάθε λόγο να σκοτώσει τον πατέρα του… Οι άλλοι δυο νόμιμοι γιοι, ο συγγραφέας Ιβάν κι ο θρησκευόμενος Αλιόσα, ο νόθος Σμερντιάνοφ καθώς κι οι δυο γυναικείες μορφές Γκρούσενκα και Κατερίνα συνθέτουν το παζλ των ανθρώπινων χαρακτήρων μέσα σ’ ένα περιβάλλον που το ένοχο παρελθόν έρχεται να επιδράσει καταλυτικά στο παρόν να επιβάλλει τιμωρία και ν’ αποδώσει δικαιοσύνη.

Βέβαια, όλη η ιστορία είναι η αφορμή για τη «συνομιλία» του ανθρώπου με τον Θεό που δεν θα μπορούσε να εκφραστεί καλύτερα παρά με την προσθήκη της παραβολής του Μεγάλου Ιεροεξεταστή που τοποθετείται στη Σεβίλλη τα χρόνια της Ιεράς Εξέτασης. Μ’ αυτήν ο Ντοστογιέφκσι επανατοποθετεί το θέμα της πίστης και τολμάει να μιλήσει για τη θρησκεία ως την ανάγκη του ανθρώπου ν’ αναμετρηθεί με τα όρια του σε αντιδιαστολή με τη θρησκεία ως επίσημη έκφραση ενός ιερατείου που από ιδιοτέλεια προσπαθεί να γεννήσει στον άνθρωπο τον φόβο, να περιορίσει την ατομική βούληση κι ελευθερία και να δαμάσει τα πλήθη κάτω από έναν ηγέτη…

Οι «Αδερφοί Καραμάζοφ» δεν είναι τίποτα άλλο απ’ τον απολογισμό ενός μεγάλου συγγραφέα και μιας σύνθετης ψυχής που τόσο γλαφυρά αποτυπώνεται στα πρόσωπα των τεσσάρων αδερφών. Γιατί αρκεί να τους περιεργαστούμε έναν προς έναν, τον παθιασμένο Μίτια, τον διανοούμενο Ιβάν, τον θρησκόληπτο Αλιόσα αλλά και τον σκοτεινό γεμάτο απωθημένα Σμερντιάνοφ για να συνθέσουμε την εικόνα του ίδιου του Ντοστογιέφσκι.

Δεν ξέρω πόση θεατρικότητα έχει ο Ντοστογιέφσκι. Τα μυθιστορήματα – ποταμοί του βρίθουν νοημάτων που χρειάζεται να διαβάζεις την κάθε σελίδα ξανά και ξανά για να την κατανοήσεις. Το θέατρο όμως, με μια καλή διασκευή έχει τη δυνατότητα να συμπτύξει ένα τέτοιο έργο και να το δώσει στο μεγάλο κοινό αφαιρώντας τα μεγάλα αφηγηματικά κομμάτια κι εστιάζοντας στα επεισόδια πλοκής που έχουν κάποια ουσία κι είναι αποκαλυπτικά του νοήματος που θέλει να δώσει ο συγγραφέας.
Αυτό είχαμε δει πριν οχτώ χρόνια με τον εκπληκτικό «Ηλίθιο» του Λιβαθινού στην Πειραματική σκηνή του Εθνικού.

Πήγα να δω την παράσταση χωρίς να έχω διαβάσει το έργο (είμαι στη διαδικασία τώρα) κι έτσι δεν μπορώ να εκφέρω γνώμη για το πόσο επιτυχημένη υπήρξε η θεατρική προσαρμογή. Εικάζω όμως ότι ο έμπειρος Διονύσης Καψάλης έκανε ό, τι καλύτερο μπορούσε.
Η Τριανταφύλλη υπέγραψε τη δεύτερη σκηνοθεσία της. Με σημαντική θητεία στο θέατρο ως βοηθός σπουδαίων παραστάσεων, δίνει τη δική της κατάθεση σε ένα δύσκολο και φιλοσοφικό έργο. Δημιούργησε μια υποβλητική παράσταση με ατμόσφαιρα, ωστόσο αν θέλαμε να την αποδώσουμε με σχήμα θα λέγαμε ότι κινήθηκε σε μια ευθεία γραμμή χωρίς αυξομειώσεις με αποτέλεσμα να μην εξάπτει το ενδιαφέρον του θεατή εύκολα. Επιπλέον, παρατηρήθηκε ανομοιογένεια ανάμεσα στο «βαρύ» πρώτο μέρος και το σαφώς πιο ανάλαφρο δεύτερο με το φινάλε που παρέπεμπε σε αισθηματική κομεντί.

Οι ηθοποιοί που ερμήνευσαν τους τρεις γιους (Τσαμάτης, Αλμπάνης, Μελέτης) κινήθηκαν πάνω κάτω ερμηνευτικά στην ίδια γραμμή με εξαίρεση τον Λάζαρο Γεωργακόπουλο. Ο τρόπος που απέδωσε τον πατέρα παρέπεμπε περισσότερο σε αμερικάνικο γουέστερν παρά σε ρωσικής ψυχοσύνθεσης χαρακτήρα κι έτσι η παρουσία του υποκριτικά ήταν παράταιρη προς το συνολικό ύφος της παράστασης.
Η Παπαληγούρα εξελίσσεται σε ενδιαφέρουσα ηθοποιό. Επιμένω ακόμα ότι πρέπει να προσέξει πολύ για να μην κουραστούμε να τη βλέπουμε. Αξίζει να σημειωθεί ότι φέτος την είδαμε σε τέσσερις διαφορετικές παραγωγές και ουκ εν τω πολλώ το ευ…
Η Τρουφάκου δεν είναι κακή αλλά είναι εξαιρετικά αυτάρεσκη χαρακτηριστικό που δεν περνά απαρατήρητο όταν σκηνικά δεν αιτιολογείται.
Ο Σμερντάνοφ του Γαλιατσάτου έκλεψε την παράσταση. Με λιτά μέσα και μια κίνηση που περισσότερο υπονοούσε παρά φανέρωνε ενσάρκωσε αυτόν τον σκοτεινό χαρακτήρα ενώ στη σκηνή με τον Ιβάν υπήρξε έξοχα σπαρακτικός μέσα στην κακία που σιγά – σιγά ξεδίπλωνε αποκαλύπτοντας τα κίνητρα του.

Βρήκα ενδιαφέρουσα την είσοδο των θεατών στην αίθουσα μέσα στην ατμόσφαιρα της παράστασης που θ’ ακολουθούσε. Όση ώρα μας τοποθετούσαν στις θέσεις μας, οι ηθοποιοί που υποδύονταν τους χαρακτήρες ήταν διασκορπισμένοι ολόγυρα στην αίθουσα και απήγγειλαν τις πρώτες σελίδες του έργου προετοιμάζοντας μας για την εισαγωγή στην πρώτη σκηνή της παράστασης.

Εξαιρετικά τα κοστούμια της Τσάμη, ουδέτερο, άχρονο αλλά λειτουργικό το σκηνικό της Μανιδάκη. Ο φωτισμός ήταν μέτριος ενώ η μουσική της Μόνικα που μαθαίνω ότι επαινέθηκε δεν μου έκανε καμία απολύτως αίσθηση.

«Αδερφοί Καραμάζοφ»

Θέατρο Τέχνης Καρόλου Κουν – Υπόγειο

Διασκευή: Διονύσης Καψάλης
Σκηνοθεσία: Νατάσα Τριανταφύλλη
Μουσική : MONIKA
Σκηνικά: Εύα Μανιδάκη
Κοστούμια: Ιωάννα Τσάμη
Φωτισμοί: Νίκος Βλασόπουλος
Sound design: Κώστας Μιχόπουλος
Σχεδιασμός Μαλλιών: Γιώργος Καμπούρης – Talkin’ Heads
Βοηθός Σκηνοθέτη: Ξένια Καλαντζή
Βοηθός Σκηνογράφου: Θάλεια Μέλισσα
Εκτέλεση Παραγωγής: Μανώλης Σάρδης – Pro4

Τους ρόλους ερμηνεύουν οι: Aντίνοος Αλμπάνης, Μπάμπης Γαλιατσάτος, Λάζαρος Γεωργακόπουλος, Μελέτης Ηλίας, Λένα Παπαληγούρα, Βασιλική Τρουφάκου, Αινείας Τσαμάτης.

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s




Επισκεψιμότητα

  • 196,818 hits

Αρχείο


Αρέσει σε %d bloggers: