«Άννα Καρένινα» στο Εθνικό θέατρο

karenina1

Σκεπτόμενη την «Άννα Καρένινα» νομίζω πως χωρίς δισταγμό θα την χαρακτήριζα τραγωδία του διαφορετικού. Σε πρώτο επίπεδο είναι μια ερωτική ιστορία. Η Άννα Καρένινα ερωτεύεται έναν άνδρα, αποκτά εξωσυγικές σχέσεις, προκαλεί κοινωνικό σκάνδαλο και μην μπορώντας να διαχειριστεί την κατάσταση αυτοκτονεί.

«Διαβάζω» την ιστορία απ’ το τέλος προσπαθώντας να καταλάβω τη διαχρονικότητα που πιθανά έχει ένα μυθιστόρημα του τέλους του 19ου αιώνα και θέτω το ερώτημα γιατί αυτοκτονεί η Άννα; Γιατί απλούστατα δεν μπορεί να υποστηρίξει το δικαίωμα της στη διαφορετικότητα σε μια εποχή άκρατου καθωσπρεπισμού και κοινωνικών συμβάσεων.

Όλες οι εποχές είναι συντηρητικές με τον τρόπο τους. Ο κοινός παρονομαστής είναι η δυσκολία ανοχής στον άλλο που εξ’ ορισμού είναι διαφορετικός από μας. Ο άνθρωπος έχει ανάγκη ν’ ανήκει κάπου, σε μια οικογένεια, ομάδα, κοινωνία, χώρα, σ’ ένα έθνος. Όσο ανοίγει η ομάδα προς τον κόσμο, τόσο πιο πολύ καλείται να γίνει κοινωνός κι αποδέκτης της διαφορετικότητας του άλλου. Τα παιδιά νιώθουν ασφάλεια στο οικείο και γνώριμο. Ένα παιδί που αποκλίνει με οποιονδήποτε τρόπο, γίνεται αντικείμενο περιέργειας, κριτικής, ενίοτε χλευασμού κι αποπομπής απ’ την ομάδα.

Μεγαλώνοντας το άτομο κι ανάλογα με την αγωγή που του διδάσκει η οικογένεια, την καλλιέργεια του ιδίου αλλά και τα ερεθίσματα που αυτό δέχεται, μαθαίνει να συνυπάρχει και ν’ αποδέχεται τους άλλους.

Με βάση τα δεδομένα αυτά, η Άννα Καρένινα είναι ένας ανεπιθύμητος εισβολέας της τάξης της. Ανήκει σε υψηλό κοινωνικό κύκλο. Ο άντρας της είναι γραμματέας του τσάρου. Είναι νέα, γοητευτική, με προβλέψιμη κοινωνική συμπεριφορά στα σαλόνια της συντηρητικής Πετρούπολης. Οι γυναίκες αποζητούν την παρέα της, οι άνδρες τη θαυμάζουν συγκρατημένα.  Η ζωή κυλάει ανέφελα μέχρι τη στιγμή που η Άννα υποκύπτει στα πάθη της κι αρχίζει να γίνεται κοινωνικός στόχος.  Ο αλλοτινός θαυμασμός μεταβάλλεται σε περιφρόνηση κι ίσως και κάποια κρυφή ζήλεια. Η Άννα τολμάει αυτό που καμιά γυναίκα της τάξης της δεν θα μπορούσε να διανοηθεί. Η εγκατάλειψη της συζυγικής στέγης και του γιου της , η ελεύθερη συμβίωση με τον εραστή της και η απόκτηση ενός νέου παιδιού τη βάζουν στο στόχαστρο. Η άρνηση της να πάρει διαζύγιο και να παντρευτεί τον Βρόνσκι συνιστούν μια ακόμη επανάσταση. Η συντηρητική κοινωνία είναι έτοιμη να κάνει τα στραβά μάτια έστω την ύστατη στιγμή αν η παράνομη σχέση «ευλογηθεί» με γάμο. Η Άννα αποστρεφόμενη κάθε είδους συμβιβασμό και υποκρισία, τούς πετάει κατάμουτρα το δικαίωμα της να διαχειριστεί όπως η ίδια θέλει τη ζωή της. Οι εποχές όμως δεν έχουν ακόμη ωριμάσει, οι άνθρωποι δεν είναι έτοιμοι για μεγάλα ανοίγματα και το αδιέξοδο της Άννας είναι τελικά μονόδρομος προς τον θάνατο. Κι αυτός βέβαια είναι η τελευταία της σκληρή λέξη. Το δικαίωμα της στην αυτοδιάθεση το πληρώνει με ακριβό τίμημα συνάμα όμως με πλήρη συνείδηση των πράξεων και των αδυναμιών της.

Η ηρωίδα του Τολστόι έχει συγγένειες απ’ τον χώρο του θεάτρου.  Πρόχειρα μπορώ να σκεφτώ τις γυναικείες  μορφές του Ίψεν , τη Νόρα, την ΄Έντα Γκάμπλερ την  Ελίντα Βάγκελ απ’ την «Κυρά της Θάλασσας». Όλες τους έσπασαν τον κοινωνικό κλοιό που της καταπίεζε, ονειρεύτηκαν μια ζωή διαφορετική απ’ την προδιαγεγραμμένη και με τον έναν ή τον άλλο τρόπο υπέστησαν τις συνέπειες των αποφάσεων τους.

Karenina2

Αυτό που αξίζει επίσης ν’ αναφερθεί σχετικά με την Άννα Καρένινα σαν λογοτεχνικό έργο είναι η δεύτερη παράλληλη ιστορία που αφηγείται ο Τολστόι, γραμμένη εκ περιτροπής με τη δική της και σχεδόν ισομεγέθης.   Είναι η ιστορία του Λιέβιν, ενός πλούσιου κτηματία και φίλου της οικογένειας του αδερφού της Άννας, ο οποίος αρχικά ζει εργένης στο χωριό απασχολούμενος με γεωργικές εργασίες και τη συγγραφή ενός βιβλίου για τη γεωργία στη Ρωσία. Στα μισά του βιβλίου παντρεύεται την Κίτη, πράγμα που ήθελε από την αρχή του έργου, όμως η Κίτη του είχε αρνηθεί, καθώς ήταν ερωτευμένη με τον Βρόνσκι.  Είναι σχεδόν εύκολα αντιληπτό ότι ο Τολστόι φωτογραφίζει τον εαυτό στου στο πρόσωπο του αντισυμβατικού Λιέβιν  που γεμάτος ενοχές για τις προσωπικές του ανέσεις και ταλανιζόμενου από αυτοκαταστροφικές τάσεις, θ’ αναζητήσει τη γαλήνη και την ψυχική πληρότητα μακριά από τους κοσμικούς κύκλους και τις εύκολες ηδονές, στη σκληρή δουλειά στο κτήμα του πλάι στους χωρικούς, και στη ζεστασιά της οικογενειακής ζωής.

Είναι σημαντικό εξάλλου ν’ αναλογιστούμε τι συντελείται στη Ρωσία την εποχή της συγγραφής κι έκδοσης του βιβλίου. Στο εξωτερικό, ο Ρωσοτουρκικός πόλεμος και στο εσωτερικό πληθώρα σοσιαλιστικών κινημάτων που απαιτούσαν μεταρρυθμίσεις.

Συνεπώς, κάτω απ’ το πρίσμα της διαφορετικότητας και των μεγάλων αλλαγών που κυοφορούνται μπορώ να καταλάβω το ενδιαφέρον της θεατρικής μεταφοράς του συγκεκριμένου μυθιστορήματος και την απήχηση στον σημερινό πιο παγκοσμιοποιημένο αλλά τελικά και πιο εσωστρεφή άνθρωπο.

Η παράσταση που σκηνοθέτησε ο Πέτρος Ζούλιας δυστυχώς δεν προχώρησε σε βάθος. Έμεινε στην επιφάνεια της ερωτικής ιστορίας, εστίασε στην προσωπικότητα της Άννας παρουσιάζοντας μια γυναίκα απόλυτα κυριευμένη απ’ τα πάθη της, σχεδόν άρρωστη και δεν μπόρεσε να συνδέσει οργανικά την ιστορία της μ’ αυτήν του Λιέβιν. Έτσι συχνά υπήρχε η εντύπωση ότι παρακολουθούσαμε δύο διαφορετικά θεατρικά έργα…

Οι ηθοποιοί ερμήνευσαν επιφανειακά και χρησιμοποιώντας τις ευκολίες τους. Θα ξεχωρίσω μόνο τη Μυρτώ Αλικάκη γιατί θεωρώ ότι είναι μια ηθοποιός χαμαιλέων που δεν επαναπαύεται και δοκιμάζει διαρκώς διαφορετικά πράγματα. Ενδιαφέρουσα επίσης η φιγούρα του Σπύρου Μπιμπίλα. Οι πρωταγωνιστές (Ναυπλιώτου, Αυγουστίδης, Γεωργακόπουλος, Μουμούρης) είχαν καλές αλλά και αδιάφορες στιγμές χωρίς να μπορούν να ξεφύγουν απ’ τα εξωτερικά χαρακτηριστικά του ρόλου τους.

Ευρηματικό το σκηνικό στο οποίο δεσπόζει το τρένο που άλλοτε κινείται κι άλλοτε μένει στάσιμο σαν τη μοναδική σταθερά ενώ γύρω του διαγράφουν τις τροχιές των δραματικών ιστοριών τους οι άνθρωποι.

 

«Άννα Καρένινα»  του Λεβ Τολστόι

ΘΕΑΤΡΟ REX – ΣΚΗΝΗ «ΜΑΡΙΚΑ ΚΟΤΟΠΟΥΛΗ»

Μετάφραση – Διασκευή: Αντώνης και Κωνσταντίνος Κούφαλης

Σκηνοθεσία: Πέτρος Ζούλιας

Σκηνικά – Κοστούμια: Αναστασία Αρσένη

Μουσική: Θοδωρής Οικονόμου

Φωτισμοί: Λευτέρης Παυλόπουλος

Κίνηση: Φώτης Διαμαντόπουλος

Βοηθός σκηνοθέτη: Μαριάννα Τουντασάκη

Βοηθός σκηνογράφου: Φώτης Μουρτάς

Βοηθός ενδυματολόγου: Ελευθερία Πέτροβα

Διανομή:

Κόμισσα Άννα Αρκάντιεβνα Καρένινα: Μαρία Ναυπλιώτου

Κόμης Αλεξέι Αλεξάντοβιτς Καρένιν: Λάζαρος Γεωργακόπουλος

Κόμισσα Βρόνσκαγια: Κωνσταντίνα Τάκαλου

Καρνέι: Αλέξανδρος Μπαλαμώτης

Ματβέι: Δημήτρης Καραμπέτσης

Ματριόνα: Μαριάννα Τουντασάκη

Πρίγκιπας Στεπάν (Στίβα)Αρκάντιεβιτς; Ομπλόνσκι: Μελέτης Ηλίας

Πριγκίπισσα Ντάρια(Ντόλυ)Αλεξάντροβνα Ομπλόνσκι: Ευδοκία Ρουμελιώτη

Πριγκίπισσα Αικατερίνα(Κίττυ)Αλεξάντροβνα Στρερμπάτσκαγια: Ευγενία Δημητροπούλου

Κονσταντίν ( Κόστια ) Ντμίτριτς Λέβιν:  Μάξιμος Μουμούρης

Κόμισσα Νόρντστον: Ντίνα Αβαγιανού

Πριγκίπισσα Ελιζαμπέτα( Μπέτσυ )Τβιέρσκαγια,Μάρια Νικολαγεβνα: Δήμητρα Σιγάλα

Τβιέρσι,Γιατρός: Μαρίνος Δεσύλλας

Κόμης Νόρντστον: Κωνσταντίνος Γιαννακόπουλος

Κόμης Αλεξέι Κυρίλοβιτς Βρόνσκι: Ορφέας Αυγουστίδης

Νικολάι Ντμίτριτς Λέβιν: Γεράσιμος Γεννατάς

Γεγκόρουσκα, Μιχαήλοβ: Θοδωρής Φραντζέσκος

Κόμης Καρνούνσκι ,Αγόρι Εράνου: Γιάννης Αθητάκης

Ελεγκτής, Ιερέας, Φιόντορ: Σταύρος Μερμήγκης

Κόμισσα Λύντια Ιβάνοβνα: Μυρτώ Αλικάκη

Διπλωμάτης , Πιότρ: Αντώνης Χαντζής

Πριγκίπισσα Σορόκινα, Σεριόζα , Μαμή:Γεωργία Μητροπούλου

Μουζίκος , Ζυλ Λαντό: Σπύρος Μπιμπίλας

 

Advertisements

0 Responses to “«Άννα Καρένινα» στο Εθνικό θέατρο”



  1. Σχολιάστε

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s




Επισκεψιμότητα

  • 197,093 hits

Αρχείο


Αρέσει σε %d bloggers: