«Αντιγόνη» απ’ το Εθνικό θέατρο στο Φεστιβάλ Αθηνών & Επιδαύρου 2016

IMG_3657

Παρακολουθώντας αρχαίο δράμα εδώ και σχεδόν 25 χρόνια, πραγματικά αναρωτιέμαι για το πώς θα έπρεπε να παρασταίνεται σήμερα. Η αλήθεια είναι ότι έχει χαθεί η χρονική συνέχεια που θα μας επέτρεπε να διατηρήσουμε τον κώδικα και ν’ αναπαράγουμε το τελετουργικό όπως κάνει π.χ το θέατρο Νο αδιάλειπτα από τον 14ο αιώνα. Το αρχαίο δράμα είναι παλαιότερο κι αυτό το κάνει δυσκολότερη περίπτωση, αφού και η χρονική συνέχεια έχει διακοπεί αλλά και το γενικότερο πλαίσιο μέσα στο οποίο εντασσόταν δεν υπάρχει. Το αρχαίο δράμα είχε μια σειρά συμβάσεις που η τήρηση τους συνέθετε αυτό που γνωρίζουμε γραπτώς σήμερα και συμπεραίνουμε ως παράσταση. Επιπλέον, ήταν μέρος μιας μεγάλης θρησκευτικής  γιορτής κι ενός δραματικού αγώνα που προϋπόθετε τη συμμετοχή των πολιτών ενεργά σ’ αυτό. Το κοινό του 5ου αιώνα ήταν σαφώς πολύ διαφορετικό απ’ το σημερινό, παράγοντας που επίσης πρέπει να συνυπολογιστεί στο ανέβασμα μιας παράστασης.

Ένας ακόμα παράγοντας που φαίνεται πως δεν λαμβάνεται πολύ υπόψη και που τελικά δημιουργεί δυσκολίες είναι ότι τα τραγικά κείμενα εμπεριέχουν τις σκηνοθετικές οδηγίες σε βαθμό τέτοιο που να έχουν αυτάρκεια. Ο σκηνοθέτης ως νεώτερη προσθήκη στο θεατρικό σύμπαν (γέννημα του 20ου αιώνα) πρέπει να συμμετέχει τόσο ώστε να μην τις παρακάμψει αλλά να προσθέσει συνάμα και τη δική του σφραγίδα. Κι εκεί ξεκινά η παρανόηση…

Πολλές σύγχρονες προσεγγίσεις έχουν αποδοκιμαστεί, άλλες εντονότερα κι άλλες πιο ήπια τα τελευταία χρόνια. Αν δεν θέλουμε μουσειακές αναπαραστάσεις που αναπόφευκτα δεν θ΄αφήνουν καθόλου περιθώρια δημιουργικότητας στους ερμηνευτές , στον σκηνοθέτη και στους άλλους συντελεστές, πρέπει να δούμε ποιος είναι ενδεχομένως ο τρόπος να έχει κάτι απήχηση στον σημερινό θεατή που είναι συνηθισμένος σε άλλου τύπου θέατρο και που αναγκαστικά επικοινωνεί με τους ήρωες του αρχαίου δράματος αποδίδοντας τους ψυχικά κίνητρα και μην λαμβάνοντας υπόψη την ανώτερη δύναμη της Μοίρας που στο αρχαίο δράμα ήταν καθοριστική και καταλυτική.

Αν και θεωρώ τον Λιβαθινό ικανό κι έξυπνο σκηνοθέτη, νιώθω ότι η τραγωδία δεν του πάει. Ούτε η «Μήδεια» λίγα χρόνια πριν αλλά ούτε κι η τωρινή «Αντιγόνη»είχαν υπόσταση αρχαίου δράματος. Γιατί ανεξάρτητα απ’ το πώς θα επιχειρήσει κάθε σκηνοθέτης να στήσει μια παράσταση τραγωδίας ( λιγότερο ή περισσότερο μοντέρνα) δεν μπορεί και δεν πρέπει να της αφαιρέσει τον τραγικό μανδύα. Είμαι ανοιχτή σε όλες τις εκδοχές, μοντέρνα ρούχα, περίεργα σκηνικά, άντρες να παίζουν τις γυναίκες (αυτό γινόταν άλλωστε στην αρχαιότητα) και το αντίστροφο, μικτοί χοροί, μεταφορά σε άλλη εποχή κόκ,  αλλά δεν θέλω να δω στην Επίδαυρο αρχαία τραγωδία μεταμφιεσμένη σε αστικό, ψυχολογικό θέατρο.

IMG_3658

Η «Αντιγόνη» του Λιβαθινού ήταν μια ανώριμη παράσταση. Η αγωνία του σκηνοθέτη να πετύχει σκηνικά το όραμα του και να συνταιριάξει το παλιό με το νέο βάζοντας παλαίμαχους ηθοποιούς να παίζουν μαζί με τους νέους, περισσότερη σύγχυση δημιούργησε παρά πέτυχε τον σκοπό της. Γιατί ωραίες και καθαρές οι δουλεμένες φωνές της Σκούντζου, του Καστανά και του Μπουσδούκου, αλλά προέρχονται από θεατρικό κώδικα μιας άλλης εποχής. Επιπλέον, η συνύπαρξη τους σ’ έναν μεικτό χορό με τέσσερα νέα παιδιά που γενικά είχαν μια ελαφρότητα – κατά τις σκηνοθετικές οδηγίες- δημιούργησε ένα περίεργο κράμα υπερβολικής θυμηδίας σε χορικά που κατά γενική ομολογία είναι απ’ τα ωραιότερα και λυρικότερα που έχουν ποτέ γραφεί.

Στους  νεώτερους της διανομής, η Αντιγόνη της Αναστασίας – Ραφαέλας Κονίδη θύμιζε περισσότερο Ηλέκτρα. Η Αντιγόνη δεν έχει τη σκληράδα της Ηλέκτρας, δεν είναι οργισμένη, δεν ζητάει εκδίκηση. Η Αντιγόνη είναι ταγμένη στο καθήκον της να θάψει τον αδερφό της τιμώντας τη μνήμη του και τους άγραφους νόμους. Έχει μια σεμνότητα η επιμονή της  και μια ευγένεια που αρμόζει στη βασιλική γενιά της.

Αν δεν είχα δει τον Λιγνάδη τον χειμώνα που μας πέρασε στον Ριχάρδο τον  Γ’ μπορεί  να είχα άλλη γνώμη για το παίξιμο του. Τώρα πάντως μου θύμιζε έντονα  τον Σαιξπηρικό ήρωα και υπήρχαν και κάποιες αδιόρατες στιγμές που σαν ήταν έτοιμος  να να σύρει λίγο το πόδι του παραπέμποντας στον κουτσό βασιλιά…

Αδιάφορη η ερμηνεία της  Ισμήνης,  καλός και με πάθος ο Αίμονας αλλά τίποτα το ιδιαίτερο.  Η σκηνή του με τον Κρέοντα παρέπεμπε σε τυπική διαμάχη πατέρα γιου… Μέσα στην ατμόσφαιρα της τραγωδίας ο αγγελιαφόρος, ενώ μου άρεσε πολύ η Ευρυδίκη που παρά τη μικρή της εμφάνιση ήταν απολύτως ουσιαστική στο παίξιμο της.

Ξεχωρίζω τον Τειρεσία της Μπέτυς Αρβανίτη για να πω ότι παρόλο που είναι μια ηθοποιός επίσης παλαιότερης γενιάς, δεν έχει επαναπαυτεί και προσπαθεί συνεχώς να εξελίσσεται. Δεν είναι πάντα επιτυχημένο το αποτέλεσμα, αλλά ο Τειρεσίας της είχε  αυτό το αλλόκοτο κι απόκοσμο που οφείλει να φέρει η παρουσία ενός μάντη στη σκηνή και κάτω απ’ αυτό το πρίσμα, το αποτέλεσμα τη δικαίωσε ανεξαρτήτως της υπόλοιπης παράστασης.

Η κυρίαρχη αίσθηση της παράστασης τελικά ήταν μια νευρικότητα στην κίνηση όλων των προσώπων που ερχόταν σε αντίθεση με την εξουσία που αποπνέουν οι τραγικοί ήρωες κι η οποία όταν υπάρχει ασκείται  ήρεμα και χωρίς άγχος ή περιττές κινήσεις. Ο Λιβαθινός «βίασε» την τραγωδία να υπακούσει στο δικό του καλλιτεχνικό όραμα. Θα έπρεπε να την αφήσει να τον συνεπάρει στον κόσμο της.

Φεστιβάλ Αθηνών & Επιδαύρου 2016

«Αντιγόνη» του  Σοφοκλή 

ΚΑΛΟΚΑΙΡΙΝΗ ΠΕΡΙΟΔΕΙΑ

Μετάφραση: Δημήτρης Μαρωνίτης

Σκηνοθεσία: Στάθης Λιβαθινός

Σκηνικά – Κοστούμια: Ελένη Μανωλοπούλου

Φωτισμοί: Αλέκος Αναστασίου

Μουσική: Χαράλαμπος Γωγιός

Κίνηση: Πολίν Ουγκέ

Συνεργάτης Σκηνοθέτης – Βοηθός: Λίλλυ Μελεμέ

Δραματολόγος παράστασης: Εύα Σαραγά

Βοηθός σκηνογράφου/ενδυματολόγου: Δάφνη Παπαϊωάννου

Διανομή:

Μπέτυ Αρβανίτη, Δήμητρα Βλαγκοπούλου, Κώστας Καστανάς, Αντώνης Κατσαρής (Θ.Ο.Κ),Αναστασία – Ραφαέλα Κονίδη, Μαρία Κωνσταντά, Δημήτρης Λιγνάδης, Βασίλης Μαγουλιώτης, Νίκος Μπουσδούκος, Αστέρης Πελτέκης (Κ.Θ.Β.Ε), Μαρία Σκούντζου, Ευτυχία Σπυριδάκη, Λυδία Τζανουδάκη, Στέλα Φυρογένη (Θ.Ο.Κ.), Αντωνία Χαραλάμπους (Θ.Ο.Κ.),  Γιάννης Χαρίσης (Κ.Θ.Β.Ε)

Μουσικοί επί σκηνής: Κλαρινέτο: Αλέξανδρος Μιχαηλίδης/ Κώστας Τζέκος, Κόρνο: Μάνος Βεντούρας, Τρομπόνι: Γιάννης Καΐκης / Σπύρος Βέργης

Advertisements

0 Responses to “«Αντιγόνη» απ’ το Εθνικό θέατρο στο Φεστιβάλ Αθηνών & Επιδαύρου 2016”



  1. Σχολιάστε

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s




Επισκεψιμότητα

  • 195,833 hits

Αρχείο


Αρέσει σε %d bloggers: