«Ορέστεια» στο Ηρώδειο

oresteia_2016_07

Η «Ορέστεια» του Χουβαρδά έρχεται να πυροδοτήσει το ερώτημα του πώς θα μπορούσαν να παρασταίνονται οι τραγωδίες σήμερα έτσι ώστε να μην κουράζουν, δυσαρεστούν, διχάζουν το κοινό· σαν μουσειακό είδος ή μήπως ελεύθερες από τις όποιες συμβάσεις τους και συνεπώς ανοιχτές σε κάθε μεταφορά ή διασκευή… Ο Χουβαρδάς κάνει κάτι ακόμα πιο ρηξικέλευθο ξεφεύγοντας απ’ το γνώριμο περιβάλλον του αρχαίου δράματος και μετατρέποντας το στην ιστορία μιας οικογένειας. Η «Ορέστεια» του δεν είναι πια η τραγωδία του Αισχύλου αλλά ένα αστικό δράμα κεκλεισμένων των θυρών.

Το μεγαλειώδες με τις τραγωδίες είναι ότι όσο περισσότερο ασχολείσαι μαζί τους είτε από θεωρητικής είτε από σκηνοθετικής σκοπιάς, τόσο περισσότερα αποκαλύπτουν. Είναι αυτά τα πολλαπλά επίπεδα που συχνά μπερδεύουν και μας κάνουν να τις προσεγγίζουμε με ψυχολογικά κριτήρια. Ο τραγικός ποιητής δεν γράφει με κρυφό κείμενο, δεν τον ενδιαφέρουν οι ψυχολογικές αποχρώσεις. Το αρχαίο δράμα άλλωστε έχει αυτή τη σύμβαση που είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με το θρησκευτικό τελετουργικό στα πλαίσια του οποίου παρασταινόταν. Ωστόσο, κάθε αρχαίο δράμα στην ανάγνωση του δίνει πληροφορίες που ο ευφυής σκηνοθέτης καλείται να αξιοποιήσει και να βρει και τις συνάφειες με το παρόν  χωρίς να πέσει στην παγίδα να φέρει και τον Φρόϋντ στην παράσταση (sic).

Ο Χουβαρδάς στήνει την ιδέα του στο αστικό σαλόνι ενός σπιτιού της δεκαετίας του ‘ 40. Ο πατέρας επιστρέφει απ’ τον πόλεμο με εμφάνιση που παραπέμπει σε έναν διαχρονικά «άγριο». Ο πόλεμος εξάλλου μεταμορφώνει ή φέρνει στην επιφάνεια ό,τι έχει καθένας μέσα του. Βλέπουμε πάνω σ’ αυτή τη φιγούρα που βαφτίζουμε Αγαμέμνονα τον εμφύλιο στα βουνά της Ελλάδας αλλά βλέπουμε ξεκάθαρα και τον άγριο ισλαμιστή του σήμερα που με τηλεβόα ανακοινώνει τα κατορθώματα ή τις προθέσεις του και με το όπλο στο άλλο χέρι σπέρνει τον τρόμο και τον όλεθρο. Τραβάει ξοπίσω το λάφυρο, μια γυναίκα από την ξένη γη που λεηλάτησε. Ξένη ως προς τα ήθη της δικής του πατρίδας, αντιμετωπίζεται εχθρικά απ’ την οικογένεια, τα βλέμματα των «καθωσπρέπει κυριών την επεξεργάζονται με αναστηλωμένο φρύδι και σφραγισμένα χείλη. Οι άνδρες την ορέγονται και τη γδύνουν με τα μάτια τους. Εκείνη βιώνει ήδη τον εξευτελισμό της απ’ αυτούς που θεωρούν τους εαυτούς τους ανώτερους της, αλλά κρύβουν σκελετούς στις ντουλάπες τους.

Ο Χουβαρδάς μας κλείνει το μάτι σε πολλαπλά επίπεδα. Η σκηνοθετική ματιά του είναι πέλεκυς για την πολιτική εξουσία και τον τρόπο άσκησης της. Γιατί τι  άλλο είναι τελικά η «Ορέστεια» παρά μια καθαρά πολιτική τραγωδία. Ο απόλυτος φόβος όπως καθορίζεται απ’ την άσκηση μιας αυταρχικής κι ολοκληρωτικής εξουσίας με εναλλασσόμενους θύτες και θύματα παραπέμπει στην ανασφάλεια του σύγχρονου ανθρώπου του σήμερα. Νιώθω με άλλα λόγια ότι μ’ αυτήν του την πρόταση του ο σκηνοθέτης θέλησε να κάνει ένα σχόλιο για την εποχή μας αντλώντας απ’ τον Αισχύλο αφού εδώ υπάρχει η συγκυρία της μοναδικής σωζόμενης τριλογίας κι ως εκ τούτου ένα δράμα αρχέγονο κι αέναο με τιμωρία, ύβρη και τελικά κάθαρση έστω και αμφισβητούμενη…

Δεν θα πω ότι το αποτέλεσμα ήταν εξολοκλήρου άρτιο. Θεωρώ ότι τα δυο πρώτα μέρη είχαν σημεία που κούρασαν ιδιαιτέρως με την εμμονική χρήση της μουσικής και τους ηθοποιούς να συμπεριφέρονται συχνά σαν καρικατούρες. Η επιμέρους γελοιοποίηση αφαίρεσε την τραγικότητα και το βάθος που έχει έτσι κι αλλιώς το σπουδαίο κείμενο. Παρόλα αυτά, το τρίτο μέρος που σε άλλες παραστάσεις της «Ορέστειας» θεωρείται και το πιο βαρετό ( δεν υπάρχει έντονη δράση, έχει πολλά χορικά, έρχεται τρίτο μετά από τη μεγάλη διάρκεια του «Αγαμέμνονα» και των «Χοηφόρων» κι οι θεατές είναι ήδη κουρασμένοι κόκ), είχε και το μεγαλύτερο ενδιαφέρον. Στις «Ευμενίδες» η δράση μεταφέρεται στη δεκαετία του’ 70. Οι ένοχοι έχουν πια πεθάνει αλλά έχουν αφήσει βαριά κληρονομιά εγκαθιστώντας στους ζώντες μια τρομοκρατία συνείδησης που πρέπει να «καθαρίσει». Οι ψευδαισθήσεις για την επικράτηση της ευνομίας είναι αχνές αλλά υπαρκτές. Ο εχθρός αφοπλίζεται προσωρινά. Η βία γεννά κι άλλη βία.

Βρήκα εξαιρετικά ευφυή τη στιγμή μετά την αθώωση του Ορέστη όπου ο ήρωας έχοντας πια την εύνοια των Θεών κάνει τις προγραμματικές του δηλώσεις (sic) κρατώντας τον τηλεβόα και παραπέμποντας στον πατέρα του όπως εκείνος εμφανίστηκε στον «Αγαμέμνονα». Επικαλούμαι εδώ και την Μπρεχτική επιρροή που συνειδητά ή όχι ώθησε τον σκηνοθέτη σ’ αυτή την κατεύθυνση. Οι ιδέες και τα πιστεύω μεταλάσσονται εύκολα όταν το πρόσωπο φέρει επίσημο ένδυμα. Πόσο πιο πολιτική θέση θα μπορούσε να είναι αυτό και πόσο πιο ξεκάθαρο κλείσιμο ματιού στην επικαιρότητα.

Οι ηθοποιοί εξαιρετικοί στο σύνολο τους υπηρέτησαν με πάθος την ιδέα αυτής της νέας «Ορέστειας» αναδεικνύοντας την σε μια παράσταση που σε καμία περίπτωση δεν μπορεί να θεωρηθεί αδιάφορη.

Εν κατακλείδι, η πρόταση Χουβαρδά οδηγεί σε μια τραγωδία σύγχρονου τύπου που μπορεί να σταθεί μόνο όταν ο σκηνοθέτης γνωρίζει ότι για να αποδομήσεις πρέπει να έχεις ενσκήψει με σοβαρότητα στο αντικείμενο σου. Σε αντίθετη περίπτωση,  ένα τέτοιο εγχείρημα δημιουργεί αποτέλεσμα που παραπέμπει σε τραγωδία αλλά με την καταχρηστική έννοια της λέξης.

ΓΙΑΝΝΗΣ ΧΟΥΒΑΡΔΑΣ: «ΟΡΕΣΤΕΙΑ» 

Μία παράσταση για τις απαρχές και το μέλλον της ανθρώπινης βίας

Συντελεστές
Μετάφραση: Δημήτρης Δημητριάδης
Διασκευή, σκηνοθεσία: Γιάννης Χουβαρδάς
Σκηνικά: Εύα Μανιδάκη
Κοστούμια: Ιωάννα Τσάμη
Μουσική: Σταύρος Γασπαράτος
Κίνηση: Σταυρούλα Σιάμου
Φωτισμοί: Λευτέρης Παυλόπουλος
Μακιγιάζ: Άννα Μπαλτζή
Κομμώσεις: Θοδωρής Χριστοδούλου
Φωτογραφίες: Έφη Γούση
Video trailer: Μιχάλης Κλουκίνας
Βοηθοί σκηνοθέτη: Σύλβια Λιούλιου , Νικολέτα Φιλόσογλου
Βοηθός σκηνογράφου: Θάλεια Μέλισσα
Βοηθός παραγωγής: Αλεξάνδρα Μουζακίτη
Διεύθυνση παραγωγής: Κατερίνα Μπερδέκα
Παραγωγός: Γιώργος Λυκιαρδόπουλος

Διανομή
Κωνσταντίνος Μαρκουλάκης (Ορέστης)
Καρυοφυλλιά Καραμπέτη (Κλυταιμνήστρα)
Νίκος Κουρής (Αγαμέμνων, Τροφός)
Στεφανία Γουλιώτη (Ηλέκτρα, Αθηνά)
Νίκος Ψαρράς (Απόλλων, Πυλάδης)
Άλκηστις Πουλοπούλου (Κασσάνδρα, Πυθία)
Δημήτρης Παπανικολάου (Αίγισθος)
Ιερώνυμος Καλετσάνος (Κήρυκας)
Κωνσταντίνος Αβαρικιώτης (Φύλακας)
Σύρμω Κεκέ (Κορυφαία)
Χριστίνα Μαξούρη (Κορυφαία, Δούλα)
Πολύδωρος Βογιατζής (Κορυφαίος)

Advertisements

0 Responses to “«Ορέστεια» στο Ηρώδειο”



  1. Σχολιάστε

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s




Επισκεψιμότητα

  • 197,108 hits

Αρχείο


Αρέσει σε %d bloggers: