«Πόθοι κάτω απ’ τις λεύκες» στο Εθνικό θέατρο

Κάθε άνθρωπος δεν είναι κι ένας τραγικός ήρωας. Αν επιχειρήσουμε όμως ν’ αναζητήσουμε τραγικές μορφές στο νεώτερο θέατρο, αρκετοί απ’ τους χαρακτήρες του Ευγένιου Ο’ Νηλ διεκδικούν τον χαρακτηρισμό αφού αναμετρώνται με υπερκείμενες δυνάμεις κι είναι συμμέτοχοι στη μοίρα τους.

Στους «Πόθους κάτω απ’ τις Λεύκες» που εκδόθηκαν το 1924 αλλά η δράση τους τοποθετείται το 1850, τα τρία βασικά πρόσωπα, ο Εφραίμ, ο Ήμπεν κι η Άμπυ κουβαλούν το καθένα τους από ένα τραγικό φορτίο. Ο Εφραίμ είναι εκείνος ο μετανάστης που ήρθε αποφασισμένος να ριζώσει στον ξένο τόπο και να βγάλει λεφτά ενσαρκώνοντας το αμερικάνικο όνειρο. Είναι ο  σκληρός εργοδότης κι η αρχετυπική μορφή του πατέρα – αφέντη.  Ο  γιος του Ήμπεν επιθυμεί το ίδιο κι επιπλέον έχει αναλάβει το χρέος να αποδώσει δικαιοσύνη στη μνήμη της μητέρας του που υπέφερε απ’ τον δεσποτικό πατέρα. Η Άμπυ έχοντας χάσει σπίτι, άντρα και παιδί ψάχνει νέες ρίζες. Κι οι τρεις αναζητούν δικαιοσύνη σ’ έναν άδικο νομοτελειακά κόσμο. Νιώθουν  ότι η ζωή τους χρωστάει ευτυχία κι επιδιώκουν να φτιάξουν οι ίδιοι τις συνθήκες που θα τους οδηγήσουν γρηγορότερα στον στόχο τους, διαπράττοντας επαναλαμβανόμενες ύβρεις με ολέθριες συνέπειες.

Ο Ο ‘Νηλ,  απ’ τους σπουδαιότερους θεατρικούς συγγραφείς του 20ου αιώνα, παραδίδει ένα έργο βαθειά ρεαλιστικό αλλά με έντονες ποιητικές αποχρώσεις. Με μελαγχολία και διεισδυτικότητα εισχωρεί στις ανθρώπινες ψυχές που δεν μπορούν να λυτρωθούν απ’ τα πάθη τους, ενώ ταυτόχρονα αποζητούν ηρεμία, γαλήνη και σταθερότητα. Κι ο ίδιος άλλωστε ως γόνος Ιρλανδών μεταναστών βασανίστηκε χρόνια περιπλανώμενος κι αποζητώντας εστία και ρίζες.

Διαβάζοντας το προλογικό σημείωμα του Κωστή Μπαστιά για την παράσταση των Πόθων του 1937 στο Βασιλικό θέατρο, στάθηκα στη φράση:[…]δεν υπάρχουν παλαιά και σύγχρονα αριστουργήματα, υπάρχουν μονάχα αριστουργήματα. Κι όταν ένα έργο χαρακτηριστεί τέτοιο σημαίνει πως είναι καλό για όλες τις εποχές και για όλους τους τόπους. […] Οι πόθοι είναι από τα καλύτερα έργα του αμερικανικού θεάτρου κι έχει το δικαίωμα να παίζεται πάντα κι ένα θέατρο σαν το Βασιλικό έχει την υποχρέωση να δίνει όσο γίνεται πιο συχνά στο κοινό του τέτοιους πνευματικούς καρπούς.[…]

Ο δεξιοτέχνης σκηνοθέτης μπορεί να κάνει παράσταση ακόμα και με τον τηλεφωνικό κατάλογο, όπως έλεγε κι ο Σπύρος Ευαγγελάτος. Ένα καλό έργο όμως, όσο αριστουργηματικό κι αν είναι μπορεί ν’ αδικηθεί από μια κακή σκηνοθεσία. Παρακολούθησα τους «Πόθους κάτω απ’ τις λεύκες» σε σκηνοθεσία Αντώνη Αντύπα και δυστυχώς έπληξα.  Τολμώ να πω ότι το έργο κακόπεσε (sic) στα χέρια ενός Αντύπα προσκολλημένου στα χρόνια του Απλού θεάτρου.

Ο Αντύπας ευτύχησε να παρουσιάσει ένα σύνολο αξιόλογων έργων στα 22 χρόνια  λειτουργίας του Απλού θεάτρου μέχρι το 2012, άλλοτε ως σκηνοθέτης κι άλλοτε δίνοντας χώρο σε άλλους συνάδελφους του. Το Απλό θέατρο είχε ένα πολύ σημαντικό ρεπερτόριο αλλά το κοινό που βλέπει καλό θέατρο έχει παρακολουθήσει μια εξέλιξη που ο Αντύπας φαίνεται να μην θέλει ή μπορεί να ασπαστεί. Ο καλός σκηνοθέτης οφείλει να είναι προσαρμοστικός κι ευέλικτος κυρίως με την ιδιότητα του καλλιτέχνη που αφουγκράζεται τις ανάγκες κάθε εποχής, του κοινού και που συγχρόνως επιθυμεί να κρατάει ζωντανά κάποια κλασικά αριστουργήματα με τρόπο που να αφορούν και στο σήμερα.

Η παράσταση είχε εξαιρετικά αργό ρυθμό και καθόλου έμπνευση ενώ τα σκηνικά του Πάτσα, η μουσική της Καραΐνδρου, οι φωτισμοί της Μάσχα δημιουργούσαν μεν ατμόσφαιρα αλλά παράλληλα φώναζαν ότι κάπου τα έχουμε ξαναδεί/ ακούσει όλα αυτά.

Οι ερμηνείες περιγραφικές και στομφώδεις. Εξωτερικός ο Γιώργος Κέντρος που είναι ένας ηθοποιός άλλου ρεπερτορίου και σαφώς χαμηλότερων τόνων, ανύπαρκτος ο Χριστοδούλου διεκπεραίωσε απλώς τον ευαίσθητο Ήμπεν, αβοήθητη η Μαρία Κίτσου – μια εξαιρετική κατά τα άλλα ηθοποιός, μεγάλης γκάμας -αλλά ως γνωστόν ένας κούκος δεν φέρνει την άνοιξη. Βρήκα επιπλέον εντελώς παλαιομοδίτικη τη χρήση τόσων προσώπων (μουσικοί, χωρικοί κόκ)  για μια μόνο σκηνή. Όφειλε να βρει άλλη λύση…

Δεν μπορώ ν’ αποφύγω τέλος ένα σχόλιο για τη συνάντηση των μεγάλων συγγραφέων και του έργου τους με τρόπο που δείχνει ότι δεν υπάρχει παρθενογένεση στην  τέχνη αλλά μόνο πεδίο για γόνιμη έκφραση μέσα απ’ την αλληλεπίδραση.

Το έργο του Ο’ Νηλ έχουν σημαδεύσει τα μυθιστορήματα του Λόντον και Κόνραντ που διάβαζε στα νιάτα του. Οι ήρωες του έχουν έντονη τραγικότητα κι η βαθειά γνώση της ανθρώπινης ψυχής θυμίζει Στρίντμπεργκ ή Ρώσους μεγάλους μυθιστοριογράφους.

Επί του προκειμένου, πέραν του προφανούς δανεισμού απ’ τους μύθους της Φαίδρας και της Μήδειας που το κράμα της τραγικότητας τους συναντούμε στο πρόσωπο της Άμπυ, ένα μεγάλο μέρος της πρώτης πράξης με τους τρεις γιους κάτω απ’ τη σκιά του πατέρα –δυνάστη  θυμίζει έντονα τους Καραμάζωφ του Ντοστογιέφσκι.  Ο Ο’ Νηλ όμως  πιθανόν να γνώριζε και κάτι απ’ τον «Αθώο» του Ντ’ Ανούντσιο όπου κι εκεί η ερωτική ζήλεια ξεσπά με τον πνιγμό ενός βρέφους (του αμαρτωλού σπόρου) μέσα στην κούνια του. Στην μεταφορά του στη μεγάλη οθόνη, τη σκηνή αυτή σκηνοθέτησε αριστουργηματικά ο εστέτ και βιρτουόζος Βισκόντι.

Όπως και να’ χει, οι «Πόθοι κάτω απ’ τις λεύκες» είναι όλα τα παραπάνω κι ένα καυστικό σχόλιο για την αναζήτηση της ευτυχίας μέσα απ’ την αγωνία τριών ανθρώπων να ριζώσουν. Η λεύκα ζει σε υγρό έδαφος, δεν αντέχει σκιές και παγετούς κι ενώ αναπτύσσεται με ταχείς ρυθμούς κάνει επιφανειακές ρίζες και δεν έχει πολύ γερό κορμό…

«Πόθοι κάτω απ’ τις λεύκες» του Ευγένιου Ο’ Νηλ

Εθνικό θέατρο-Κεντρική Σκηνή

Μετάφραση: Γιώργος Δεπάστας

Σκηνοθεσία: Αντώνης Αντύπας

Σκηνικά-Κοστούμια: Γιώργος Πάτσας

Μουσική: Ελένη Καραΐνδρου

Φωτισμοί: Μελίνα Μάσχα

Κίνηση: Σταυρούλα Σιάμου

Βοηθός σκηνοθέτη: Ορέστης Τάτσης

Συνεργάτης-Δραματολόγος:Άννα Αγγέλου

Διανομή ρόλων:

Ήμπεν: Γιώργος Χριστοδούλου

Πήτερ: Νίκος Γιαλελής

Σίμεον: Παναγιώτης Παναγόπουλος

Εφραίμ Κάμποτ: Γιώργος Κέντρος

Άμπυ Πάτναμ: Μαρία Κίτσου

Βιολιστής: Κώστας Λώλος

Σερίφης: Σταύρος Μερμήγκης

Βοηθός Σερίφη: Γιώργος Ζυγούρης, Ανδρέας Παπανικόλας

Αγρότισσα: Μαργαρίτα Ανθίδου,Ιουλιέττα Θύμη, Χριστίνα Ντέμου, Ανθούλα Χαιροπούλου, Μάρθα Λαμπίρη-Φεντόρουφ, Μάγδα Λέκκα

Αγρότης: Γιώργος Βερτσώνης, Άλκης Μαγγόνας, Δημήτρης Τσεσμελής

 

Advertisements

0 Responses to “«Πόθοι κάτω απ’ τις λεύκες» στο Εθνικό θέατρο”



  1. Σχολιάστε

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s




Επισκεψιμότητα

  • 195,833 hits

Αρχείο


Αρέσει σε %d bloggers: