«Άλκηστη» στο Αρχαίο θέατρο Επιδαύρου

Η «Άλκηστη» του Ευριπίδη παραστάθηκε το 438 π.Χ  έχοντας την τέταρτη θέση στην τετραλογία «Κρήσσες», «Αλκμέων δια ψήφου», «Τήλεφος», «Αλκήστιδα»

Ως τέταρτο δράμα της τετραλογίας έπρεπε να είναι σατυρικό, φαίνεται όμως ότι ο Ευριπίδης δεν κράτησε αυτή την παράδοση κι έγραψε τελικά μια τραγική κωμωδία. Ο H. D. F. Kitto γράφει σχετικά: «Δεν χρειάζεται να το πούμε, στην αβρή και σοφιστεμένη Άλκηστη δεν υπάρχουν σατυρικά ίχνη· ο μισομεθυσμένος Ηρακλής αποτελεί το περισσότερο ένα ίχνος ρηχής κωμωδίας. Το έργο είναι ατόφια τραγικωμωδία». Ο Lesky αναφέρει πως «σε ένα πρώτο επίπεδο στην Άλκηστη αναγνωρίζουμε την ιστορία μιας γυναίκας που από έρωτα για τον άντρα της του προσφέρει τη ζωή θυσιάζοντας τη δική της. Την ίδια στιγμή, βέβαια, η αφήγηση προσλαμβάνει στο δράμα του Ευριπίδη διαφορετικά χαρακτηριστικά. Αυτό που κάποτε ήταν μια λύση χωρίς προβλήματα, αποδεικνύεται η αρχή μιας καινούριας δυστυχίας.»

Συνεπώς, η Άλκηστη δεν είναι καθαρόαιμη τραγωδία, ούτε όμως και κωμωδία. Δεν φιλοδοξεί να διασκεδάσει τους θεατές όπως γινόταν με τα σατυρικά δράματα μετά το ψυχικό βάρος της δραματικής τριλογίας αλλά να τους βάλει να σκεφτούν. Δεν είναι χωρίς σημασία το ότι γράφεται κατά τη διάρκεια των τριακονταετών σπονδών, δηλαδή στο διάστημα ειρήνης ανάμεσα στην Αθήνα και τη Σπάρτη που σηματοδότησε το τέλος του πρώτου Πελοποννησιακού πολέμου, οπότε δεν θα ήταν παράτολμο να υποστηρίξουμε ότι ήταν μια καλή ευκαιρία να προβληματιστούν οι πολίτες για τον πόλεμο και τους ηγέτες τους.

Η Άλκηστη δεν έχει βέβαια  άμεση σχέση με πόλεμο αλλά ασκεί κριτική στον αυταρχισμό και την υποκρισία της εξουσίας. Παράλληλα, ο Ευριπίδης που είχε επηρεαστεί απ’ τη συναναστροφή του με τους σοφιστές, δεν διστάζει να θίξει τους προβληματισμούς του γύρω απ’ το θεσμό του γάμου, τον έρωτα, τις υποχρεώσεις των γονιών προς τα παιδιά τους, τον φόβο του ανθρώπου απέναντι στον θάνατο.

Σ’ ολόκληρο το έργο συνυπάρχει το τραγικό με το κωμικό. Αυτό σε συνδυασμό με το αινιγματικό τέλος του δημιουργούν στον σκηνοθέτη την «υποχρέωση» να σκεφτεί πάνω του και να βρει λύσεις. Η Άλκηστη επιστρέφει βουβή απ’ τον Κάτω κόσμο. Το φινάλε είναι ειρωνικό και διφορούμενο…

Η Κατερίνα Ευαγγελάτου ενέσκηψε πάνω στις ιδιαιτερότητες του έργου κι επέλεξε να το παρουσιάσει δίνοντας του έντονη πολιτική χροιά. Με αφορμή το πρωτόγνωρο της προσφοράς της ηρωίδας, το πλαίσιο – κατά τη σκηνοθέτρια- θα έπρεπε να είναι ένα στρατιωτικό καθεστώς όπου ο ανώτατος άρχοντας δεν επιτρέπεται να πεθάνει ενώ δεν πειράζει αν τη θέση του πάρει η σύζυγος… Έτσι επέλεξε την Ελλάδα της δεκαετίας του ’70 όπου η ζωή της γυναίκας είναι σαφώς μικρότερης αξίας από εκείνη του άνδρα και οι πολίτες δεν τολμούν να αντιταχθούν στις εντολές του αρχηγού τους.

Μπορεί να μην πρόκειται για κλασική τραγωδία,  η Άλκηστη όμως είναι αναμφισβήτητα τραγικό πρόσωπο. Αποφασίζει να προσφέρει τη ζωή της  για τον άντρα της παρά το νεαρό της ηλικίας της. Φαίνεται ότι το κάνει με ελεύθερη βούληση ωστόσο αν λάβει κανείς υπόψη τη θέση της γυναίκας στην αρχαιότητα μάλλον η απόφαση της ήταν μονόδρομος. Η σκηνοθέτρια υποστηρίζει ότι  δεν είχε κι άλλη επιλογή. Αν πέθαινε ο Άδμητος το πιθανότερο ήταν να την πουλούσαν σκλάβα κάπου αλλού και να σκότωναν τα παιδιά της για να μην εγείρουν αξιώσεις στον θρόνο. Απ’ την άλλη έχουμε τον Άδμητο. Απόλυτος άρχοντας,  επιβάλει τη θέληση του με αυταρχικό τρόπο, έχει μάθει να έχει το αρχικό πρόσταγμα και τον τελευταίο λόγο και δέχεται σχεδόν με ανακούφιση τη θυσία της νεαρής γυναίκας του αφού έτσι γλυτώνει ο ίδιος τον θάνατο. Επιπλέον, έρχεται σε σύγκρουση με τον ηλικιωμένο πατέρα του ψέγοντας τον που δεν προσφέρθηκε να πεθάνει εκείνος στη θέση του. Ίσως έτσι να είχε ακόμα γυναίκα ενώ τώρα είναι υποχρεωμένος να τηρήσει την υπόσχεση στην Άλκηστη και να μην ξαναπαντρευτεί. Αυτό δεν λέγεται, είναι όμως κάτι που υπονοείται έντονα σ’ όλο το έργο για να κορυφωθεί τη στιγμή που θα δεχτεί να πάρει σπίτι του την πεπλοφορεμένη άγνωστη που του προσφέρει ο Ηρακλής . Σε όλη τη διάρκεια του δράματος, ο Άδμητος δείχνει να προσπαθεί να ισορροπήσει ανάμεσα σ’ αυτά που νιώθει κι αυτά που πρέπει να επιβάλει.

Η Κατερίνα Ευαγγελάτου συνεχίζει μια σειρά επιτυχημένων σκηνοθεσιών. Η κάθοδος στην Επίδαυρο της έδωσε φτερά να χαράξει τη γραμμή που είχε αποφασίσει ανεξάρτητα απ΄το τι περίμεναν ενδεχομένως  οι άλλοι από κείνη. Αυτή είναι εξάλλου η γοητεία του αρχαίου θεάτρου αλλά και  το στοίχημα που καλούνται να κερδίσουν κάθε φορά οι δημιουργοί εφόσον τα αρχαία δράματα δεν παρασταίνονται μουσειακά αλλά με απόλυτη ελευθερία κι ως εκ τούτου με ρίσκα.

Παρέδωσε έτσι μια ευφυή παράσταση με συγκεκριμένη άποψη και συνέπεια σε όλα τα επίπεδα, από τα σκηνικά και τα κοστούμια ως την εξαιρετική μουσική και την υπόκριση των ηθοποιών. Ο χορός επίσης δεν είχε άχαρο ρόλο αλλά καθαρή συμμετοχή.

Θεμελιακό στοιχείο της παράστασης  ο θάνατος που είναι και το βασικό  θέμα της Άλκηστις. Έτσι απ΄την αρχή της εισόδου των θεατών στο θέατρο, σκάβεται ένας λάκκος γύρω απ΄τον οποίο θα εξελιχθεί το έργο. «Χους ει και εις χουν απελεύσει»…

Ενδιαφέρουσα η συνύπαρξη παλιάς και νέας γενιάς. Ο Γιάννης Φέρτης στη σύντομη εμφάνιση του στον ρόλο του Φέρη, απέδειξε πώς ένας αναγνωρίσιμος ηθοποιός  παλιότερης γενιάς, μπορεί  με σεμνότητα να υπακούσει τον σκηνοθέτη και να εντάξει το παίξιμο του στη συνολική άποψη της παράστασης.

Ο Παπασπηλιόπουλος ακροβάτησε με επιτυχία ανάμεσα στα δραματικά και κωμικά στοιχεία του ρόλου. Άγγιξε τη γελοιότητα του ανώτατου άρχοντα που με βία επιβάλλει τη θέληση του και κατάφερε να δώσει στο κοινό αρκετές στιγμές αβίαιστου γέλιου- ίσως λίγο περισσότερο απ’ ότι θα χρειαζόταν μιας και θέλει πολύ αυτοκυριαρχία να μείνεις  στον ρόλο ανεξάρτητα απ’ τις διαθέσεις του κοινού όταν δεν μιλάμε για καθαρόαιμη κωμωδία ή επιθεώρηση… Η Κίττυ Παϊτατζόγλου ήταν αέρινη και γήινη στη σύντομη παρουσία της ως Άλκηστη. Με εξαιρετική κίνηση κατόρθωσε να τραβήξει την προσοχή ακόμα και στις σκηνές όπου η νεκρή πια ηρωίδα περιφέρεται απ’ τους άνδρες του βασιλιά για ταφή. Καλοί κι οι υπόλοιποι ρόλοι, ο απόμακρος Απόλλων του Κώστα Βασαρδάνη, ο σχολαστικός Θάνατος του Σωτήρη Τσακομίδη κι ο πληθωρικός Ηρακλής του Δημήτρη Παπανικολάου.

Το στοίχημα με την σκοτεινή «Άλκηστη» που λόγω των ιδιαιτεροτήτων της παρασταίνεται σπάνια φαίνεται ότι κερδήθηκε.

Φεστιβάλ Αθηνών κι Επιδαύρου 2017

Αρχαίο θέατρο Επιδαύρου

«Άλκηστις» του Ευριπίδη

Σκηνοθεσία-Επεξεργασία μετάφρασης: Κατερίνα Ευαγγελάτου

Μετάφραση: Κώστας Τοπούζης

Σκηνικά: Εύα Μανιδάκη

Κοστούμια: Βασιλική Σύρμα

Κίνηση: Πατρίτσια Απέργη

Μουσική σύνθεση: Γιώργος Πούλιος

Φωτισμοί: Σίμος Σαρκετζής

Μουσική   διδασκαλία: Μελίνα Παιονίδου

Βοηθός σκηνοθέτη: Δήμητρα Δερμιτζάκη

Β’ Βοηθός σκηνοθέτη: Δημήτρης Οικονομίδης

Βοηθοί σκηνογράφου: Μυρτώ Μεγαρίτου, Θάλεια Μέλισσα

Βοηθός ενδυματολόγου: Ειρήνη Γεωργακίλα

Βοηθός χορογράφου: Ειρήνη ΚαλαΙτζίδη

Βοηθός συνθέτη: Κωνσταντίνος Τσιώλης

Σχεδιασμός κομμώσεων: Χρόνης Τζήμος

Σχεδιασμός μακιγιάζ: Άννα Μπαλτζή

Ειδικά εφέ: Προκόπης Βλασερός

Δραματολόγοι παράστασης: Εύα Σαραγά, Βιβή Σπαθούλα

Διανομή ρόλων

Απόλλων: Κώστας Βασαρδάνης

Θάνατος:Σωτήρης Τσακομίδης

Υπηρέτης:Ερρίκος Μηλιάρης

Άλκηστη: Κίττυ Παϊτατζόγλου

Άδμητος: Οδυσσέας Παπασπηλιόπουλος

Ηρακλής: Δημήτρης Παπανικολάου

Φέρης: Γιάννης Φέρτης

Παιδί: Σπύρος Γουλιέλμος

Παιδί: Νικόλ Φαλτσέτα

Χορός: Κωνσταντίνος Γεωργαλής, Γιώργος Ζυγούρης, Στάθης Κόικας, Μιχάλης Μιχαλακίδης, Αντώνης Μιχαλόπουλος, Γιώργος Νούσης, Χρήστος Ξυραφάκης, Στέλιος Παυλόπουλος, Δημόκριτος Σηφάκης, Περικλής Σκορδίλης, Αλέξανδρος Σταυρόπουλος, Μιχάηλ Ταμπακάκης, Βαλάντης Φράγκος.

Μουσικοί επί σκηνής: Κωνσταντίνος Τσιώλης, Κωνσταντίνος Κωστίδης, Θοδωρής Σοφόπουλος, Πέτρος Κασσιμάτης.

 

 

Advertisements

0 Responses to “«Άλκηστη» στο Αρχαίο θέατρο Επιδαύρου”



  1. Σχολιάστε

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s




Επισκεψιμότητα

  • 196,098 hits

Αρχείο


Αρέσει σε %d bloggers: